Bir hizmet sözleşmesinde, işverenin 'iş araç ve malzemelerini sağlama borcu'nun (TBK m.413) temel kuralını ve bu kuralın 'yerel âdet' veya 'tarafların anlaşması' ile nasıl değiştirilebileceğini açıklayınız. İşçinin kendi araç veya malzemesini kullanması durumunda, işverenin karşılık ödeme yükümlülüğünü analiz ediniz.

TBK m.413 uyarınca, hizmet sözleşmesinde temel kural, 'işveren, işçiye bu iş için gerekli araçları ve malzemeyi sağlamakla yükümlüdür'. Bu, işin maliyetinin ve araç-gereç temininin aslen işverene ait olduğu ilkesini yansıtır. Ancak bu kural mutlak değildir ve iki şekilde değiştirilebilir: 1) **Aksine Anlaşma:** Taraflar, hizmet sözleşmesinde, araç ve malzemenin işçi tarafından sağlanacağını açıkça kararlaştırabilirler. 2) **Yerel Âdet:** Belirli bir işkolunda veya bölgede, araç ve malzemenin işçi tarafından getirilmesi yönünde yerleşmiş bir 'yerel âdet' varsa, sözleşmede bir hüküm olmasa bile bu âdete uyulur. Örneğin, bazı zanaat dallarında ustaların kendi alet takımlarını kullanmaları gibi. **İşçinin Kendi Aracını/Malzemesini Kullanması:** İşçi, işverenle anlaşarak kendi araç veya malzemesini işin görülmesine özgülerse, işverenin bir 'karşılık ödeme yükümlülüğü' doğar. 'Aksi anlaşmada kararlaştırılmadıkça veya yerel âdet bulunmadıkça işveren, bunun için işçiye uygun bir karşılık ödemekle yükümlüdür'. Bu karşılık, aracın veya malzemenin yıpranma payını (amortisman), bakım masraflarını ve kullanım bedelini içeren hakkaniyete uygun bir bedel olmalıdır. Örneğin, kendi motorlu aracını kullanan işçiye, işveren benzin masrafının yanı sıra, aracın yıpranması, vergisi ve sigortası için de hizmette kullanıldığı ölçüde uygun bir tazminat ödemelidir (TBK m.415). (TBK m.413, 415)