Ceza Genel Kurulu'nun 2018/223 sayılı kararında, kadastro hakimi ile yazı işleri müdürünün iştirak halinde gerçekleştirdiği irtikap eyleminde, hakimin 'azmettiren' olarak sorumlu tutulmasının hukuki gerekçelerini, 'hukuki ve fiili hakimiyet' ile 'sicil amiri olma' durumu açısından analiz ediniz.

Azmettirme (TCK m.38), bir kimseyi suç işlemeye karar verdirmektir. Ceza Genel Kurulu'nun anılan kararında, kadastro hakiminin, yazı işleri müdürünün işlediği ikna suretiyle irtikap suçundan 'azmettiren' olarak sorumlu tutulmasının temelinde, suç üzerinde kurduğu 'hukuki ve fiili hakimiyet' yatmaktadır. **Hukuki Gerekçeler:** - **Bilgi ve Talimat:** Kararda, yazı işleri müdürünün eylemleri 'hakimin bilgisi ve talimatı doğrultusunda' gerçekleştirdiği kabul edilmiştir. Bu, hakimin suç işleme kararının oluşmasında belirleyici bir rol oynadığını gösterir. - **Hiyerarşik İlişki ve Sicil Amiri Olma:** Hakimin, yazı işleri müdürünün 'sicil amiri' olması, aralarında bir hiyerarşik ilişki olduğunu ve hakimin müdür üzerinde bir etki ve otorite sahibi olduğunu gösterir. Bu otorite, suçun işlenmesi için verilen talimatın yerine getirilmesini kolaylaştıran bir unsurdur. - **Hayatın Olağan Akışı:** Mahkemenin iş hacmi ve adliyedeki samimiyet ilişkileri dikkate alındığında, hakimin, sicil amiri olduğu müdürün bu boyuttaki eylemlerinden 'haberdar olmamasının hayatın olağan akışına aykırı olacağı' kabul edilmiştir. Bu, hakimin en azından suça göz yummanın ötesinde, bu süreci başlatan veya yönlendiren kişi olduğu yönünde güçlü bir karine oluşturur. Bu unsurlar bir araya geldiğinde, hakim, suçu bizzat işlemese de, suç işleme kararını yazı işleri müdürüne verdirerek ve süreci yönlendirerek fiil üzerinde bir hakimiyet kurmuş, bu nedenle 'azmettiren' olarak, fail gibi sorumlu tutulmuştur. (TCK m.38, 250/2; CGK - Karar:2018/223)