CMK m.4/1'de yer alan, 'Davaya bakan mahkeme, görevli olup olmadığına kovuşturma evresinin her aşamasında re’sen karar verebilir' hükmünün, 'görev' kurallarının 'kamu düzeninden' sayılmasının bir sonucu olduğunu ve bu durumun tarafların 'görev itirazı'nın süreye tabi olmamasını nasıl sağladığını açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #62445

'Görev' kuralları, bir davaya hangi tür mahkemenin bakacağını belirler ve Anayasa'daki 'doğal yargıç' ilkesinin bir gereği olarak 'kamu düzenindendir'. Kamu düzeninden olmasının en önemli sonuçlarından biri, CMK m.4/1'de ifadesini bulur: Mahkeme, görevli olup olmadığını, yargılamanın (kovuşturmanın) 'her aşamasında', tarafların bir talebi olmasa bile 're'sen (kendiliğinden)' denetlemek ve bir görevsizlik durumu tespit ederse 'görevsizlik kararı' vermek zorundadır. **Görev İtirazının Süreye Tabi Olmaması:** Bu durumun bir diğer önemli sonucu, 'yetki' itirazından farklı olarak, 'görev' itirazının herhangi bir süreye tabi olmamasıdır. Yetki itirazı, sanık tarafından belirli bir süre içinde (genellikle ilk duruşmada) yapılmazsa, mahkeme yetkili hale gelebilir. Ancak görev kuralları kamu düzeninden olduğu için, taraflar (sanık, katılan, savcı), yargılamanın sonuna kadar, hatta temyiz aşamasında dahi görev itirazında bulunabilirler. Mahkeme de bu itirazı veya re'sen tespit ettiği görevsizliği her zaman dikkate almakla yükümlüdür. Bu, hiç kimsenin kanunen tabi olmadığı bir mahkeme tarafından yargılanmamasını sağlayan temel bir usuli güvencedir. (CMK m.3, 4, 5)