Bir hizmet sözleşmesinin işçi tarafından 'haksız olarak işe başlamama veya aniden işi bırakma' (TBK m.439) halinde, işverenin 'aylık ücretin dörtte birine eşit tazminat' talep hakkının, 'takas yoluyla' sona erdirilip erdirilemeyeceğini ve bu durumda 30 günlük hak düşürücü sürenin işleyip işlemeyeceğini açıklayınız.

TBK m.439/1, işçinin haksız olarak işe başlamaması veya işi bırakması halinde, işverene 'aylık ücretin dörtte birine eşit bir tazminat' isteme hakkı tanır. İşverenin bu hakkını kullanma yollarından biri de 'takas'tır. **Takas Yoluyla Sona Erme:** Eğer işçinin, işverenden henüz ödenmemiş ücret, fazla mesai, izin alacağı gibi muaccel bir alacağı varsa, işveren, dörtte bir aylık ücrete eşit olan bu tazminat alacağını, işçinin alacağından 'takas' (mahsup) ederek tahsil edebilir. Bu, Borçlar Kanunu'nun genel takas hükümlerine (TBK m.139 vd.) uygun bir uygulamadır. **30 Günlük Sürenin Durumu:** TBK m.439/4, 'Tazminat isteme hakkı takas yoluyla sona ermemişse' işverenin bu hakkını 30 gün içinde dava veya takip yoluyla kullanmak zorunda olduğunu belirtir. Bu ifadeden çıkan sonuç şudur: - Eğer işveren, tazminat alacağını işçinin alacağı ile takas ederek tamamen tahsil edebilmişse, artık 30 günlük hak düşürücü süre işlemez. Çünkü alacak, takas yoluyla zaten sona ermiştir. - Eğer işçinin içeride bir alacağı yoksa veya alacağı, tazminat miktarından daha azsa, işveren bakiye tazminat alacağı için mutlaka '30 gün içinde' dava veya icra takibi yoluna başvurmalıdır. Aksi halde, bu hakkını kaybeder. (TBK m.139 vd., 439)