Hizmet sözleşmelerinde 'deneme süresi' (TBK m.433), taraflara fesih hakkını kullanmada ne gibi kolaylıklar sağlar? Bu sürenin 'iki ayı aşamaması' kuralının emredici niteliğini ve bu sürenin aşılması halinde sözleşmenin hukuki durumunu tartışınız.

Deneme süresi (TBK m.433), işçi ve işverenin, iş ilişkisinin devam edip etmeyeceği konusunda birbirlerini denedikleri bir başlangıç dönemidir. Taraflara fesih hakkını kullanmada önemli kolaylıklar sağlar: 'Taraflar, bu süre içinde fesih süresine (ihbar süresine) uymak zorunda olmaksızın, hizmet sözleşmesini tazminatsız feshedebilirler.' Bu, tarafların bir gerekçe göstermeden ve ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü altına girmeden sözleşmeyi sona erdirebilmeleri anlamına gelir. **Sürenin Emredici Niteliği:** TBK m.433'te belirtilen 'iki ayı aşmamak koşuluyla' ifadesi, emredici niteliktedir. Taraflar, sözleşmeyle bu süreyi iki aydan daha uzun belirleyemezler. Eğer sözleşmede iki aydan daha uzun bir deneme süresi öngörülmüşse, bu sürenin 'iki ayı aşan kısmı geçersiz' kabul edilir. Sözleşmenin tamamı değil, sadece süreyi aşan hükmü geçersiz olur. Örneğin, 3 aylık bir deneme süresi kararlaştırılmışsa, ilk 2 ay deneme süresi olarak kabul edilir, 2. aydan sonra yapılan bir fesih ise normal fesih hükümlerine (ihbar süreleri, tazminat vb.) tabi olur. Bu düzenleme, deneme süresi adı altında işçinin belirsiz bir süre güvencesiz çalıştırılmasını önlemeyi amaçlar. (TBK m.433)