Bir hizmet sözleşmesinde, işçinin 'fazla çalışma ücreti' yerine, rızasıyla 'orantılı olarak izin' kullanabilmesi (TBK m.402/2) imkanını ve bu iznin kullandırılmasında 'uygun bir zaman' kriterinin nasıl yorumlanması gerektiğini açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #62332

TBK m.402/2, işverene, fazla çalışma yapan işçiye, ücret ödemek yerine bir alternatif sunar: 'İşveren, işçinin rızasıyla fazla çalışma ücreti yerine, uygun bir zamanda fazla çalışmayla orantılı olarak izin verebilir.' Bu uygulamanın iki temel şartı vardır: 1) **İşçinin Rızası:** Serbest zaman uygulaması, ancak işçinin açık veya örtülü rızasıyla mümkündür. İşveren tek taraflı olarak işçiyi izin kullanmaya zorlayamaz. 2) **Uygun Bir Zaman:** İznin 'uygun bir zamanda' kullandırılması gerekir. 'Uygun zaman' kriteri, dürüstlük kuralı (TMK m.2) çerçevesinde yorumlanmalıdır. Bu, iznin, işçinin dinlenme ihtiyacını karşılayacak şekilde, işin akışını aksatmayacak ancak işçinin talepleri de dikkate alınarak, makul bir süre içinde kullandırılması gerektiği anlamına gelir. Örneğin, işlerin yoğun olmadığı bir dönemde veya işçinin talep ettiği bir tarihte izin kullandırılması bu kritere uygun olabilir. İşverenin, birikmiş fazla çalışma izinlerini keyfi olarak ertelemesi veya işçinin hiç istemediği bir zamanda kullandırmaya çalışması bu kurala aykırı olacaktır. (TBK m.402)