Türk hukukunda boşanma davası açma nedenlerinin 'genel' ve 'özel' olarak ayrılmasının temel mantığı nedir? Özel boşanma sebeplerinin varlığı halinde, mahkemenin ayrıca 'evlilik birliğinin temelden sarsılıp sarsılmadığını' araştırma zorunluluğu var mıdır?

Boşanma sebeplerinin genel (TMK m.166/1-2) ve özel (TMK m.161-165) olarak ayrılmasının temel mantığı, ispat yükü ve boşanmanın sonuçları açısından farklı hukuki rejimler öngörmektir. **Özel Boşanma Sebepleri:** Kanun koyucu, zina, hayata kast, terk gibi bazı davranışların, evlilik birliğini objektif olarak ve kesin bir şekilde temelden sarstığını peşinen kabul etmiştir. Bu nedenle, özel boşanma sebeplerinden birine dayanan davada, davacının sadece o özel sebebin (örneğin zinanın) varlığını ispatlaması yeterlidir. Mahkemenin, bu sebebin varlığı ispatlandıktan sonra, ayrıca 'evlilik birliğinin temelden sarsılıp sarsılmadığını' veya taraflar için ortak hayatın çekilmez hale gelip gelmediğini araştırmasına gerek yoktur. Özel sebebin varlığı, boşanma için yeterli ve başlı başına bir nedendir. Bu durum, davacıya önemli bir ispat kolaylığı sağlar. **Genel Boşanma Sebepleri:** Genel sebepte ise (şiddetli geçimsizlik), davacı hem belirli olayları ispatlamak, hem de bu olayların 'ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsmış olduğunu' ispatlamak zorundadır. Burada hakime daha geniş bir takdir yetkisi tanınmıştır. (TMK m.161-166)