Çekişmeli boşanma davasında delillerin toplanması ve tartışılması aşaması olan 'tahkikat duruşması'nın işlevini açıklayınız. Ön inceleme duruşmasında delillerini sunmayan veya getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmayan tarafın karşılaşacağı hukuki sonuç nedir?

Çekişmeli boşanma davasında yargılama süreci dilekçeler (dava, cevap, cevaba cevap, ikinci cevap) aşamasıyla başlar. Bu aşama bittikten sonra, mahkeme tarafları 'ön inceleme duruşmasına' çağırır. Ön inceleme duruşmasının temel amacı, dava şartlarını ve ilk itirazları incelemek, uyuşmazlık konularını tam olarak belirlemek, tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gerekli işlemleri yapmaktır. Ön inceleme duruşmasında, dilekçelerinde gösterdikleri belgeleri sunmayan veya bu belgelerin getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmayan taraf, 'bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılır'. Bu, delil sunma yükümlülüğünün zamanında yerine getirilmemesinin ciddi bir sonucudur. Ön inceleme duruşmasından sonraki duruşmalar ise 'tahkikat duruşması' aşamasıdır. Bu aşamada, ön incelemede sunulan ve toplanmasına karar verilen deliller (tanıkların dinlenmesi, bilirkişi raporlarının alınması, kurumlardan belge getirtilmesi vb.) toplanır ve taraflarca tartışılır. Mahkeme, bu aşamada maddi gerçeği ortaya çıkarmaya çalışır. Tahkikat duruşmaları, davanın karmaşıklığına göre birden fazla olabilir ve bu aşamanın sonunda 'sözlü duruşma' yapılarak hüküm verilir. (Metin içi atıflar, HMK genel hükümleri)