Maddi tazminat davalarında 'davacı' ve 'davalı' sıfatlarının belirlenmesindeki temel ilkeleri açıklayınız. Özellikle ölüm halinde 'destekten yoksun kalma tazminatı'nı kimlerin talep edebileceğini ve haksız fiillerde 'tehlike sorumluluğu' gereği kimlerin davalı olabileceğini (araç sahibi, işveren vb.) örneklerle belirtiniz.

Maddi tazminat davalarında 'davacı' sıfatı, hukuka aykırı fiil veya işlemden doğrudan maddi zarara uğrayan kişiye aittir. 'Davalı' sıfatı ise, zarara sebebiyet veren gerçek veya tüzel kişiye aittir. **Ölüm Halinde Davacı Sıfatı:** Bir kişinin ölümü halinde, ölenin desteğinde bulunduğu yakınları 'destekten yoksun kalma tazminatı' talep edebilirler. Bu kişiler arasında ölenin eşi, çocukları, anne-babası veya ölenin kendisine fiilen destekte bulunduğunu ispat edebilen herkes (kardeş, nişanlı vb.) yer alır. Burada davacılar, yansıma yoluyla da olsa kendi uğradıkları zararı talep etmektedirler. **Haksız Fiillerde Davalı Sıfatı ve Tehlike Sorumluluğu:** Haksız fiillerde, fiili işleyen kişi davalıdır. Ancak Borçlar Hukuku'ndaki 'tehlike sorumluluğu' ilkesi gereği, zarardan başkaları da sorumlu olabilir: 1) **Trafik Kazası:** Sadece aracı kullanan şoför değil, aynı zamanda aracın 'işleteni', 'sahibi' ve 'zorunlu mali sorumluluk sigortacısı' da davalı olabilir (KTK m.85/1). 2) **İş Kazası/Çalışanın Verdiği Zarar:** İşçinin işi sırasında üçüncü bir kişiye verdiği zarardan, çalıştıran (işveren) da sorumludur. 3) **Doktor Hatası:** Hatalı tıbbi müdahaleyi yapan doktorun yanı sıra, doktorun çalıştığı hastane veya sağlık kuruluşu da (özel hastane, üniversite, Sağlık Bakanlığı) davalı olabilir. Bu kişiler müteselsilen sorumlu olabilirler. (TBK m.53; KTK m.85/1; Metin içi atıflar)