Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarında, 'irtibat' ve 'iltisak' kavramlarının hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkeleri açısından nasıl değerlendirildiğini açıklayınız. Bu kavramlara dayanarak yapılan kamu görevinden çıkarma işlemlerinin temel hak ve özgürlükler üzerindeki etkisini tartışınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #62160

OHAL KHK'ları ile mevzuata giren 'irtibat' ve 'iltisak' kavramları, Türk hukuk sisteminde hukuki karşılığı olmayan, muğlak ve suistimale açık kavramlardır. Anayasa Mahkemesi, bu kavramların hukuki niteliği ve objektif anlamlarının yargı içtihatlarıyla belirlenebilecek durumda olduğunu belirtmiş, ancak 'güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında yasal belirlilik olmamasını' Anayasa'ya aykırı bulmuştur (AYM E:2020/24, K:2021/39). Bu durum, 'irtibat' ve 'iltisak' için de geçerlidir. **AİHM Değerlendirmesi:** AİHM Yalçınkaya Kararı'nda (Başvuru No. 15669/20), ByLock kullanımının silahlı terör örgütü üyeliği anlamına geldiğinin tespit edilmesini, iç hukuktaki suçun yasal tanımı kapsamında gerekli olan bilgi ve kastın (manevi unsur) varlığını tespit etmeye çalışmadan 'objektif sorumluluk yüklenmesi' olarak değerlendirmiştir. Mahkeme, kanunun bu şekilde geniş ve öngörülemez bir şekilde yorumlanmasının, suçun kurucu unsurlarını bir kenara bırakma ve suçu katı bir sorumluluk suçuna benzetme etkisi yarattığı görüşündedir (AİHM Yalçınkaya Kararı p.271). Dolayısıyla, 'irtibat' ve 'iltisak' kavramlarının belirli ve öngörülebilir olmaması, kişilerin keyfi müdahalelere karşı korunmasını engeller ve temel hakları (Anayasa m.20, 36, 38; AİHS m.6, 7, 8) ihlal eder. **Etkisi:** Meslekten çıkarma ve ömür boyu mesleğini yapmama gibi çok ağır bir yaptırım için belirsiz ve öngörülebilir olmayan bu kavramların kullanılması, hukuka aykırıdır. Demokratik yasal düzene sadakatinde objektif olarak ciddi şüphe uyandıracak fiili unsurlar bulunmadan, gerçekliği kanıtlanabilir delillerle ortaya konulmadan muğlak ve soyut isnatlarla ihraç, hukukun üstünlüğü ilkesiyle bağdaşmaz. (Anayasa m.20, 36, 38; AİHS m.6, 7, 8; AYM E:2020/24, K:2021/39; AİHM Yalçınkaya Kararı; Metin içi atıflar).