Bir yıllık evlilik süresini doldurmuş eşlerin boşanmasında, anlaşmalı boşanma davasının (TMK m.166/3) çekişmeli boşanmaya dönüşme hallerini ve bu durumda yargılama usulündeki değişiklikleri Yargıtay içtihatları ışığında açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #62148

Türk Medeni Kanunu'nun 166/3. maddesine göre, evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve anlaşmalı boşanmaya karar verilebilir. Ancak, anlaşmalı boşanma yönünde oluşan karar kesinleşinceye kadar eşlerin bu yöndeki irade beyanından dönmesini engelleyici yasal bir hüküm bulunmamaktadır. **Çekişmeli Boşanmaya Dönüşme Halleri:** 1. **Protokolden Feragat/Dönme:** Taraflardan birinin duruşmada veya temyiz aşamasında anlaşmalı boşanma iradesinden dönmesi, protokolü imzalamaması veya temyiz etmesi halinde, anlaşmalı boşanma davası 'çekişmeli boşanma' (TMK m.166/1-2) davasına dönüşür (Yargıtay 2. HD 2021/7386 K., 2020/4270 K.). 2. **Anlaşamama:** Tarafların duruşmada anlaşamadıklarını beyan etmeleri halinde de dava çekişmeliye döner (Yargıtay 2. HD 2021/5280 K.). **Yargılama Usulündeki Değişiklikler:** Dava çekişmeliye dönüştüğünde, mahkemece taraflara iddia ve savunmalarının dayanağı olan bütün vakıaların açık özetlerini içeren beyanları ile her bir vakıanın ispatını sağlayacak delillerini sunmaları için süre verilir. Dilekçelerin karşılıklı verilmesi sağlanır (HMK m.133). Ön inceleme yapılır, ardından tahkikata geçilir ve usulüne uygun şekilde gösterilen deliller toplanarak yargılamaya devam edilir (Yargıtay 2. HD 2019/3660 E., 2019/7254 K.). Bu süreç, çekişmeli boşanma davasının genel yargılama usulünü takip eder ve daha uzun sürebilir. (TMK m.166/1, 166/2, 166/3; HMK m.133; Yargıtay 2. HD Kararları).