Maddi tazminat davalarında görevli ve yetkili mahkemelerin belirlenmesinde genel kurallar ve haksız fiilden kaynaklanan davalar için özel yetki kurallarını açıklayınız. İdarenin işlem ve eylemlerinden kaynaklanan tazminat davalarının (tam yargı davası) hangi mahkemelerde görüldüğünü belirtiniz.

Maddi tazminat davalarında görevli ve yetkili mahkeme belirlenmesi şöyledir: **Görevli Mahkeme:** Ticari nitelikte olmayan tüm tazminat davalarında talep edilen miktara bakılmaksızın görevli mahkeme 'Asliye Hukuk Mahkemeleri'dir. Ticari bir iş veya işlemden kaynaklanan maddi tazminat davalarında ise görevli mahkeme 'Asliye Ticaret Mahkemeleri'dir. **Yetkili Mahkeme:** * **Genel Yetkili Mahkeme:** Davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi genel yetkili mahkemedir (HMK m.6). Davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir (HMK m.7). * **Sözleşmenin İhlali:** Genel yetkili mahkemenin yanı sıra, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi de yetkilidir (HMK m.10). * **Haksız Fiilden Kaynaklananlar (Trafik Kazası, İş Kazası, Doktor Hatası vb.):** Genel yetkili mahkemelerin yanı sıra, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (HMK m.16). **İdarenin İşlem ve Eylemleri:** İdarenin işlem veya faaliyetleri neticesinde zarara uğrayan kişilerin açtığı davalar 'tam yargı davası' olarak adlandırılır. Tam yargı davalarında görevli mahkeme, idari yargı yerleri olan 'Vergi Mahkemeleri' veya 'İdare Mahkemeleri'dir (Yargıtay 4. HD 2016/6222 K. ve 2016/11849 K.). (HMK m.6, 7, 10, 16; Metin içi atıflar).