Boşanma davası türlerini (anlaşmalı ve çekişmeli) açılış usulleri, yetkili ve görevli mahkeme açısından karşılaştırınız. Özellikle anlaşmalı boşanma protokolünün rolünü ve çekişmeli boşanma davasında yetkili mahkemenin belirlenme kriterlerini açıklayınız.

Boşanma davaları, anlaşmalı ve çekişmeli olmak üzere iki farklı şekilde açılabilir. Her iki tür dava da Aile Mahkemesi'nde açılır. **Anlaşmalı Boşanma Davası:** Yetkili mahkeme açısından tarafların ikametgahının önemi yoktur; uygun gördükleri herhangi bir adliyenin Aile Mahkemesi'nde açılabilir. En önemli unsuru 'anlaşmalı boşanma protokolüdür'. Hakim, bu protokolü esas alarak boşanma kararı verir, ancak tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve mali sonuçlar ile çocukların durumu hususundaki düzenlemeleri uygun bulması şarttır (TMK m.166/3). Bu davada karşı tarafa tebligat, cevap dilekçesi gibi çekişmeli dava usulleri uygulanmaz. **Çekişmeli Boşanma Davası:** Yetkili mahkeme belirlenirken: 1) Davalı tarafın yerleşim yeri Aile Mahkemesi, 2) Davacı tarafın yerleşim yeri Aile Mahkemesi, veya 3) Boşanmak isteyen eşlerin son 6 aydan beri birlikte ikamet ettikleri yerdeki Aile Mahkemesi yetkilidir. Bu dava türünde genel veya özel boşanma sebeplerine dayanılır ve taraflar arasında kusur, tazminat, nafaka, velayet gibi konularda çekişme yaşanır. (TMK m.161-166, 184; Metin içi atıflar).