İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM), Van Der Mussele kararında, stajyer avukatın ücretsiz hukuki yardım hizmeti sunmasının neden İHAS m.4/2'yi (zorla çalıştırma yasağı) ihlal etmediği sonucuna varmıştır?

İHAM, bu sonuca varırken birkaç faktörü dikkate almıştır: 1) Hizmetin, avukatlık mesleğine kabul edilmenin normal bir parçası olması ve başvurucunun bu mesleği seçerken bu yükümlülüğü bilerek rıza göstermesi. 2) Yüklenen külfetin (harcanan zaman, masraflar) başvurucunun mesleki kazanımlarına göre 'orantısız' olmaması. 3) Hizmetin 'sosyal dayanışma' kapsamında makul bir yükümlülük olması ve İHAS m. 6/3-c'deki adil yargılanma hakkının bir gereğini yerine getirmesi. Bu nedenlerle İHAM, ortada orantısız bir yük bulunmadığı için zorunlu çalışma yasağının ihlal edilmediğine karar vermiştir.