Bir idari işlemin dayanağı olan düzenleyici işlemin (yönetmelik, genelge vb.) kanuna aykırı olması durumunda, bu düzenleyici işlem hakkında henüz bir iptal kararı verilmemiş olsa bile, idari mahkeme dava konusu idari işlemi iptal edebilir mi? Bu durumun yasal dayanağı nedir?

Evet, iptal edebilir. Bu durum 'normlar hiyerarşisi' ilkesinin ve 'kanuna aykırı düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen işlemin de hukuka aykırı olacağı' kuralının bir sonucudur. Yasal dayanağı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7/4. maddesidir. Bu maddeye göre, 'Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.' Yani, idari mahkeme, bir davanın görülmesi sırasında, dava konusu birel işlemin dayanağı olan yönetmelik veya genelgenin üst hukuk normu olan kanuna aykırı olduğunu tespit ederse, o düzenleyici işlemi 'yok sayarak' veya 'uygulamayarak' (ilga etkisi olmaksızın, sadece o dava için) kanun hükümlerini doğrudan esas alır ve kanuna aykırı olan birel idari işlemi iptal eder. Bu, mahkemelerin Anayasa m. 138 uyarınca 'Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak' karar verme yükümlülüğünün de bir gereğidir.