Bir iş sözleşmesinde, işçinin belirli bir süre çalışması koşuluna bağlı olarak öngörülen cezai şartın fahiş olup olmadığı değerlendirilirken ve indirim yapılırken Yargıtay'ın benimsediği temel yöntem nedir?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre (örn. Y9HD-K.2021/6992), işçinin belirli bir süre çalışma taahhüdünü ihlal etmesi halinde ödeyeceği cezai şarttan indirim yapılırken 'hakkaniyet indirimi' uygulanır. Bu indirim yapılırken birden fazla kriter dikkate alınır. Öncelikle, işçinin sözleşme kapsamında çalıştığı süre ile çalışması gerekirken çalışmadığı süre arasında bir oran kurulur. Ancak indirim sadece bu matematiksel oranlamayla sınırlı değildir. Buna ek olarak hakim, TBK m. 182/son uyarınca, tarafların ekonomik durumlarını, işçinin kusurunun ağırlığını, işverenin uğradığı zararı (varsa) ve işçinin iktisaden mahvına yol açmayacak bir dengeyi gözeterek bu oranlanmış miktar üzerinden ayrıca bir 'takdiri indirim' daha yapmalıdır. Yani, hem oranlama hem de hakkaniyet ölçütleri bir arada kullanılır.