İHAM'ın Van Der Mussele - Belçika kararında, bir stajyer avukatın adli yardım kapsamında zorunlu ve ücretsiz olarak görevlendirilmesinin İHAS m. 4'te düzenlenen 'zorla çalıştırma yasağı'nı ihlal edip etmediği tartışılmıştır. İHAM, bir hizmetin 'zorunlu çalışma' olup olmadığını değerlendirirken hangi kriterleri kullanmıştır?

İHAM, Van Der Mussele kararında, bir hizmetin İHAS m. 4/2 kapsamında 'zorunlu çalışma' olup olmadığını değerlendirirken şu kriterleri dikkate almıştır: 1) Rızanın Varlığı ve Niteliği: Kişinin o mesleğe (avukatlığa) girerken bu tür yükümlülükleri bilerek ve isteyerek kabul edip etmediği. 2) Orantılılık: Üstlenilen yükümlülüğün, mesleğe girmenin sağlayacağı avantajlara göre 'çok ağır ve orantısız' bir yük teşkil edip etmediği. 3) Külfetin Ağırlığı: Ücret ödenmemesi ve masrafların karşılanmaması gibi faktörler de dahil olmak üzere, hizmetin bireye yüklediği toplam külfetin aşırı olup olmadığı. 4) Sosyal Dayanışma ve Olağan Yükümlülük: Hizmetin, toplumdaki 'sosyal dayanışma' kavramı altında makul bir yükümlülük olup olmadığı veya İHAS m. 4/3(d)'de belirtilen 'olağan yurttaşlık yükümlülüğü' kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği. Kararda İHAM, başvurucunun stajyerliğe başlarken bu durumu bildiği, yükün aşırı olmadığı ve sosyal dayanışma kapsamında makul olduğu sonucuna vararak ihlal bulmamıştır.