Tacir olan bir borçlu, imzaladığı sözleşmedeki cezai şartın 'fahiş' olduğu iddiasıyla mahkemeden indirim talep edebilir mi? Hangi istisnai durumda bir tacirin ödemekle yükümlü olduğu cezai şart indirilebilir veya iptal edilebilir?

Kural olarak, Türk Ticaret Kanunu'nun (eski TTK m. 24, yeni TTK m. 22) amir hükmü gereği, tacir sıfatını haiz borçlu, basiretli bir iş insanı gibi davranmak zorunda olduğundan, borçlandığı cezai şartın fahiş olduğu iddiasıyla Türk Borçlar Kanunu'nun 182. maddesi uyarınca indirilmesini isteyemez. Ancak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2021/984 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, bu kuralın bir istisnası vardır: Kararlaştırılan cezai şart, borçlu tacirin 'ekonomik olarak mahvına' sebep olacak derecede ağır ve yüksek ise, bu durum Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerine göre ahlaka (adaba) aykırılık teşkil eder. Bu durumda mahkeme, ahlaka aykırılık nedeniyle cezai şartın tamamen veya kısmen iptaline karar verebilir. Mahkeme bu değerlendirmeyi yaparken, borçlunun sermayesi, mal varlığı ve cezai şartın ödenmesi halinde ticari hayatına devam edip edemeyeceği gibi hususları bilirkişi marifetiyle araştırmalıdır.