İş hukukunda, belirli süreli bir iş sözleşmesinde kararlaştırılan 'sözleşmenin süresinden önce haksız feshine bağlı cezai şart' hükmünün geçerliliği, sözleşmenin objektif koşulları (belirli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi) taşımaması nedeniyle Yargıtay tarafından belirsiz süreli kabul edilmesi durumunda nasıl etkilenir? Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulu'nun 08.03.2019 tarihli ve 2017/10 E., 2019/1 K. sayılı kararı, bu konudaki önceki Yargıtay uygulamasını nasıl değiştirmiştir?

Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulu'nun (YİBGK) 08.03.2019 tarihli kararına kadar, Yargıtay'ın yerleşik uygulaması, belirli süreli iş sözleşmelerinin esaslı bir neden olmaksızın (objektif koşulları taşımadan) yapılması halinde, sözleşmenin baştan itibaren belirsiz süreli sayılacağı ve bu nedenle belirsiz süreli sözleşmelerin doğasına aykırı olan 'süreye bağlı cezai şartların' da geçersiz olacağı yönündeydi. Mantık, belirsiz süreli bir sözleşmede işçinin bildirim sürelerine uyarak her zaman fesih hakkı olduğu, bu hakkı kısıtlayan cezai şartın geçersiz sayılması gerektiğiydi. Ancak YİBGK'nın 2017/10 E., 2019/1 K. sayılı kararı bu içtihadı kökten değiştirmiştir. Bu karara göre, taraflar iradi olarak bir sözleşmeyi 'belirli süreli' olarak akdetmiş ve bu süreye uymama haline bir cezai şart bağlamışlarsa, daha sonra bu sözleşmenin objektif koşulları taşımadığı gerekçesiyle belirsiz süreli kabul edilmesi, tarafların süreye uyma yönündeki ortak iradesine dayanan cezai şart hükmünü tek başına geçersiz kılmaz. YİBGK, tarafların sözleşmeyi yaparkenki iradelerine ve sözleşmeye bağlılık (ahde vefa) ilkesine üstünlük tanımıştır. Taraflar, belirli bir süre boyunca birlikte çalışma niyetini ortaya koymuş ve bu niyetin ihlalini bir yaptırıma bağlamışlarsa, bu yaptırım (cezai şart) geçerliliğini korur. Özetle, YİBGK kararı sonrası durum şudur: Şeklen belirli süreli olarak yapılmış bir iş sözleşmesi, objektif koşulları taşımadığı için sonradan belirsiz süreli olarak nitelendirilse dahi, içinde yer alan 'süreden önce haksız feshe bağlı cezai şart' hükmü, tarafların süreye uyma konusundaki ortak iradelerinin bir yansıması olarak geçerli kabul edilir. Bu, işçi veya işveren sözleşmeyi süresinden önce haksız olarak feshederse, bu cezai şartın uygulanabileceği anlamına gelir. Bu karar, önceki uygulamayı değiştirerek cezai şartın geçerlilik alanını genişletmiştir.