5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu m. 3, 'sahipsiz hayvanı' evcil hayvanlar kapsamında tanımlarken, m. 6/4 ve Ek Madde 1, rehabilite edilen hayvanların 'öncelikle alındıkları ortama bırakılmaları esastır' ilkesini benimsemiştir. Bu düzenlemeler ışığında, bir belediyenin, rehabilite ettiği sahipsiz köpekleri, nüfus yoğunluğu veya vatandaş şikayetlerini gerekçe göstererek kalıcı olarak bakımevinde tutması veya sistematik olarak uyutması (ötenazi) yönündeki bir uygulamasının hukuki geçerliliğini, normlar hiyerarşisi (Anayasa m. 124, İYUK m. 7/4) ve kanunun amacı çerçevesinde tartışınız. 'Öncelikle' ibaresi belediyeye bu konuda mutlak bir takdir yetkisi verir mi?

Bir belediyenin böyle bir uygulaması hukuka aykırı olurdu. 5199 sayılı Kanun, sahipsiz hayvanların yönetiminde 'kısırlaştır, aşılat, yaşat ve aldığın yere bırak' ilkesini benimsemiştir. Kanun m. 3/k'da 'hayvan bakımevi', hayvanların ömür boyu tutulacağı yerler olarak değil, 'rehabilite edileceği bir tesis' olarak tanımlanmıştır. Rehabilitasyon ise m. 3/p'de; tedavi, aşılama, kısırlaştırma ve kimliklendirmeyi içerir. Kanunun m. 6/4 ve Ek m. 1'deki 'öncelikle alındıkları ortama bırakılmaları esastır' ifadesi, bu sürecin nihai amacını belirtir. 'Öncelikle' kelimesi, belediyeye hayvanları keyfi olarak başka yere bırakma, süresiz hapsetme veya öldürme yetkisi vermez. Bu ibare, alındığı ortamın hayvanın yaşaması için tehlikeli veya elverişsiz olması gibi istisnai durumlarda, yine hayvanın yaşamını sürdürebileceği başka uygun bir alana bırakılmasına olanak tanıyan ikincil bir seçenek sunar. Sahipsiz hayvanları nüfus yoğunluğu gerekçesiyle öldürmek, 5996 sayılı Kanun m. 9/3'te düzenlenen ve çok sıkı istisnalara bağlanan ötenazi yasağına ve 5199 sayılı Kanun m. 28/A'da düzenlenen kasten öldürme suçuna aykırılık teşkil eder. Normlar hiyerarşisi gereği, belediyenin bir yönetmeliği veya uygulaması kanuna aykırı olamaz (Anayasa m. 124). Böyle bir düzenleyici işleme dayanılarak yapılan idari eylemler, 2577 sayılı İYUK m. 7/4 uyarınca, düzenleyici işlem iptal edilmemiş olsa bile, kanuna aykırılığı saptandığında mahkemelerce iptal edilebilir. Sonuç olarak, kanunun amacı ve açık hükümleri, kalıcı hapsetme veya sistematik uyutma uygulamalarını kesin olarak yasaklamaktadır.