HMK m. 394/4 uyarınca, ihtiyati tedbire itiraz üzerine mahkemenin tarafları dinlemesi kuralı emredici nitelikte midir? Mahkeme hangi durumda dosya üzerinden karar verebilir?

Evet, HMK m. 394/4'e göre mahkemenin ilgilileri dinlemek üzere davet etmesi kuralı, emredici niteliktedir ve hukuki dinlenilme hakkının bir gereğidir. Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 2014/385 E. sayılı kararında da vurgulandığı gibi, itiraz üzerine incelemenin duruşmalı yapılması esastır ve bu kurala uyulmaması doğrudan bir bozma nedenidir. Mahkemenin dosya üzerinden karar verme yetkisi ise istisnadır ve ancak belirli bir koşulun gerçekleşmesine bağlıdır. Madde metninde bu koşul, '...gelmedikleri takdirde dosya üzerinden inceleme yaparak kararını verir.' şeklinde belirtilmiştir. Yani, mahkeme ancak tarafları ve ilgili üçüncü kişileri usulüne uygun bir şekilde duruşmaya davet ettikten sonra, bu kişiler mazeretsiz olarak duruşmaya gelmezlerse dosya üzerinden inceleme yapıp karar verebilir. Tarafları hiç davet etmeden doğrudan dosya üzerinden karar vermesi, bu emredici usul kuralının ve hukuki dinlenilme hakkının ihlali anlamına gelir.