TCK m. 3'te düzenlenen 'adalet ve kanun önünde eşitlik ilkesi'nin bir yansıması olan 'oranlılık ilkesi' ne anlama gelmektedir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #60943

TCK m. 3/1, 'Suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur.' demektedir. Bu, 'oranlılık ilkesi' olarak bilinir. Bu ilke, cezanın hem suçun işleniş biçimi, yarattığı zarar veya tehlike gibi objektif unsurlarla hem de failin kusurunun ağırlığı gibi sübjektif unsurlarla orantılı olması gerektiğini ifade eder. Yani, küçük bir haksızlık içeren bir eyleme ağır bir ceza, ağır bir haksızlık içeren eyleme ise hafif bir ceza verilemez. Bu ilke, ceza adaletinin temelini oluşturur ve keyfiliği önler. Hâkim, TCK m. 61'e göre temel cezayı belirlerken bu ilkeyi gözetmek zorundadır. Maddenin gerekçesinde de, ancak haklı ve orantılı bir yaptırımla failin pişmanlık duymasının sağlanabileceği ve cezanın caydırıcılık etkisinin doğru biçimde gösterilebileceği belirtilmiştir.