Ceza kanunlarını bilmemenin (hukuki hata) TCK'daki karşılığı nedir? Bu durum her zaman bir mazeret sayılır mı?

TCK m. 4/1'e göre 'Ceza kanunlarını bilmemek mazeret sayılmaz.' Bu, temel bir hukuk ilkesidir ve herkesin kanunları bildiği varsayımına dayanır. Ancak, TCK m. 30/4'te düzenlenen 'haksızlık yanılgısı' bu kurala önemli bir istisna getirir. Buna göre, işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda 'kaçınılmaz' bir hataya düşen kişi, kusurlu sayılmaz ve cezalandırılmaz. Burada aranan, fiilin kanunda suç olarak tanımlandığını bilmek değil, eylemin hukuken meşru olmadığını, bir haksızlık teşkil ettiğini bilmektir. Hatanın kaçınılmaz olup olmadığı, kişinin bilgi düzeyi, eğitimi, sosyal ve kültürel çevresi gibi sübjektif unsurlar dikkate alınarak belirlenir. Eğer hata kaçınılabilir nitelikte ise, bu durum temel cezanın belirlenmesinde bir indirim sebebi olarak dikkate alınır. Dolayısıyla, ceza kanununu bilmemek kural olarak mazeret değilken, işlenen fiilin haksızlığı konusundaki kaçınılmaz yanılgı bir mazeret (kusurluluğu ortadan kaldıran neden) sayılabilir.