TCK m. 13'te sayılan ve failin veya mağdurun vatandaşlığına bakılmaksızın nerede işlenirse işlensin Türk kanunlarının uygulanacağı (evrensellik ilkesi) suçlar hangi niteliktedir? Bu suçlar için Adalet Bakanı'nın talebinin hangi durumlarda arandığını ve hangi durumlarda aranmadığını açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #60603

TCK m. 13'te sayılan suçlar, uluslararası toplumun ortak menfaatlerini ihlal eden ve bu nedenle her devletin yargılama yetkisine sahip olduğu kabul edilen, 'evrensellik ilkesi' kapsamındaki suçlardır. Bu suçlar genel olarak şunlardır: 1) Devletin varlığına ve bütünlüğüne karşı suçlar (TCK, İkinci Kitap, Birinci ve Dördüncü Kısımlar). 2) İşkence, uyuşturucu ticareti, parada sahtecilik, fuhuş, deniz/hava korsanlığı gibi uluslararası sözleşmelerle de yasaklanmış olan ve uluslararası hukukun 'delicta juris gentium' (uluslararası suçlar) olarak nitelendirdiği fiiller. TCK m. 13/2 uyarınca, bu suçlardan dolayı Türkiye'de yargılama yapılması kural olarak Adalet Bakanı'nın talebine bağlıdır. Ancak bu kuralın önemli bir istisnası vardır: İkinci Kitap, Dördüncü Kısım altındaki Üçüncü (Devletin Egemenlik Alametlerine...), Dördüncü (Devletin Güvenliğine...), Beşinci (Anayasal Düzene...), Altıncı (Millî Savunmaya...), Yedinci (Devlet Sırlarına ve Casusluk) Bölümlerde yer alan suçlar için Adalet Bakanı'nın talebi aranmaz; bu suçlar için soruşturma ve kovuşturma re'sen yapılır. Bu istisnanın nedeni, bu suçların doğrudan Türkiye Cumhuriyeti'nin en temel menfaatlerini hedef almasıdır. (Bkz: TCK m. 13 ve gerekçesi)