Bir davanın açılmamış sayılmasına ilişkin karar (örneğin HMK m. 20 uyarınca verilen) kesin hüküm teşkil eder mi? Bu karardan sonra aynı konuda yeniden dava açılması halinde 'derdestlik' (lis pendens) itirazı ileri sürülebilir mi? Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2017/11253 sayılı kararını bu bağlamda değerlendiriniz.

Davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kararlar, davanın esası hakkında verilmiş bir karar olmadığından, maddi anlamda kesin hüküm (HMK m. 303) teşkil etmez. Bu kararlar, usule ilişkin nihai kararlar olup, sadece o dava dosyasının hukuki varlığını sona erdirir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2016/5240 E., 2017/11253 K. sayılı kararında bu ilke açıkça belirtilmiştir: 'Davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kararların kesin hüküm oluşturmayacağı da yasa gereğidir.' Bu nedenle, HMK m. 20 uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verildikten sonra, davacının aynı konuda, aynı taraflar arasında ve aynı sebebe dayanarak yeniden dava açması mümkündür. Yeni açılan bu davada, önceki dosyanın açılmamış sayılması nedeniyle artık 'görülmekte olan' bir dava (derdestlik) bulunmadığından, HMK m. 114/ı'daki derdestlik itirazı dinlenmez. Yargıtay'ın anılan kararında da, ilk davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olması nedeniyle derdestlik itirazının kabul edilerek davanın usulden reddedilmesi hukuka aykırı bulunmuş ve karar bozulmuştur. (Bkz: HMK m. 20, 114, Yargıtay 3. HD, 2016/5240 E., 2017/11253 K. sayılı kararı)