Bir davanın derdestlik (HMK m. 114/ı) nedeniyle usulden reddedilebilmesi için hangi koşulların bir arada bulunması gerekir? 'Davanın açılmamış sayılması' kararının derdestlik açısından etkisini Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2016/5240 E. sayılı kararı ışığında açıklayınız.

Bir davanın derdestlik nedeniyle usulden reddedilebilmesi için üç koşulun bir arada bulunması gerekir: 1) Aynı davanın daha önce açılmış olması, 2) Bu davanın halen görülmekte (derdest) olması, 3) Her iki davanın taraflarının, dava konusunun ve dava sebebinin aynı olması. 'Davanın açılmamış sayılması' kararları, esasa ilişkin bir karar olmadığından ve maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmediğinden derdestlik yaratmaz. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2016/5240 E., 2017/11253 K. sayılı kararında bu durum açıkça belirtilmiştir. Kararda, ilk davanın HMK m. 20'deki süreye uyulmadığı için 'açılmamış sayılmasına' karar verildiği, bu kararın henüz kesinleşmemiş olsa bile, niteliği gereği derdestlik oluşturmayacağı vurgulanmıştır. Davanın açılmamış sayılması kararının amacı, davaların takipsiz bırakılmasını önlemektir ve bu karar kesin hüküm oluşturmaz. Bu nedenle, ilk dava hakkında açılmamış sayılma kararı verilmişken, aynı konuda açılan ikinci davanın derdestlik nedeniyle reddedilmesi hukuka aykırıdır. Mahkemenin işin esasına girerek yargılamaya devam etmesi gerekir.