5510 sayılı Kanun'un 28. maddesinde yer alan yaşlılık aylığına hak kazanma şartlarındaki yaş hadlerinin (58/60) ve prim gün sayısının (9000/7200) zaman içindeki kademeli artışını (1/1/2036 itibarıyla başlayan değişiklikler) açıklayınız. Bu kademeli artışın sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği ve demografik değişimlerle ilişkisini değerlendiriniz.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #59214

5510 sayılı Kanun'un 28. maddesi, yaşlılık aylığına hak kazanma şartlarını belirler. İlk defa bu Kanuna göre sigortalı sayılanlar için temel şartlar, kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olmaları ve en az 9000 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmasıdır. Ancak, 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi (hizmet akdiyle çalışanlar) için prim gün sayısı şartı 7200 gün olarak uygulanır. **Kademeli Artış (Madde 28(b)):** Kanun, bu yaş şartlarında 1/1/2036 tarihinden itibaren başlayacak kademeli bir artış öngörmektedir. Örneğin, 1/1/2036 ilâ 31/12/2037 tarihleri arasında kadın için 59, erkek için 61 yaş; 1/1/2048 tarihinden itibaren ise kadın ve erkek için 65 yaş olarak uygulanacaktır. Prim gün sayısı şartının doldurulduğu tarihte geçerli olan yaş hadleri esas alınır. **Sürdürülebilirlik ve Demografik Değişimlerle İlişkisi:** Bu kademeli yaş artışlarının temel gerekçesi, sosyal güvenlik sisteminin finansal sürdürülebilirliğini sağlamaktır. Sistemler, çalışan nüfusun emekli nüfusa oranına (bağımlılık oranı) dayanır. Artan yaşam süresi ve düşen doğum oranları nedeniyle dünya genelinde emekli nüfus artarken, çalışan nüfus azalmaktadır. Bu 'demografik değişimler', mevcut sistemlerin gelir-gider dengesini bozma potansiyeli taşır. Yaş hadlerinin artırılması: * **Prim Gelirlerini Artırma:** Bireylerin daha uzun süre çalışarak sisteme prim ödemesi, gelirlerin artmasına katkı sağlar. * **Giderleri Azaltma:** Emeklilik yaşının yükseltilmesi, aylık ödenen süreyi kısaltarak sistemin giderlerini azaltır. Bu strateji, sosyal güvenlik sistemlerinin uzun vadede finansal olarak ayakta kalabilmesi için uluslararası düzeyde uygulanan bir reformdur. Böylece, gelecek nesiller üzerindeki prim yükünün hafifletilmesi ve hakların güvence altına alınması amaçlanmaktadır. (5510 Sayılı Kanun Madde 28)