Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2017/460 sayılı kararı ile Danıştay 9. Dairesi'nin 2008/4610 sayılı kararı, idare tarafından tahsil edilen paranın iadesi davalarında adli yargı ile idari yargı arasındaki görev ayrımını hangi kritere göre yapmaktadır?

İki karar arasındaki görev ayrımı, paranın tahsil edilmesine dayanak olan işlemin niteliğine göre yapılmaktadır. 1) Danıştay Kararı (İdari Yargı Görevi): Danıştay kararında konu 'icra tahsil harcı'dır. Harç, kanuna dayanan, idarenin kamu gücüyle tek yanlı olarak aldığı bir 'mali yüküm'dür. Bu nedenle, harcın iadesi istemiyle açılan dava, bir vergilendirme işlemine karşı açılan dava niteliğinde görülmüş ve görevli mahkemenin vergi mahkemesi (idari yargı) olduğuna karar verilmiştir. 2) Yargıtay Kararı (Adli Yargı Görevi): Yargıtay kararında ise, istem 'sebepsiz zenginleşme' olarak nitelendirilmiştir. Bu, tahsilatın altında yatan bir idari işlemden ziyade, taraflar arasındaki özel hukuk ilişkisinden (veya haksız fiilden) kaynaklanan bir borcun iadesi talebi olarak yorumlandığını gösterir. Talep, idari işlemin iptaliyle birlikte değil, doğrudan Borçlar Kanunu hükümlerine dayalı bir alacak talebi olarak formüle edilmiştir. Bu durumda Yargıtay, uyuşmazlığın adli yargının (hukuk mahkemelerinin) görev alanına girdiğine karar vermiştir. Kısacası, uyuşmazlık kanuna dayalı bir mali yükümden (vergi, resim, harç) kaynaklanıyorsa idari yargı; özel hukuk ilişkisi veya sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanıyorsa adli yargı görevlidir.