Kamulaştırmasız el atma tazminatına ilişkin bir mahkeme kararının icrası ile 6100 sayılı HMK'nın 350. ve 367. maddelerinde düzenlenen 'taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararların' icrası arasındaki temel fark nedir? AYM, kamulaştırmasız el atma tazminatını neden ikinci kategoriye dahil etmenin Anayasa'ya aykırı olduğuna karar vermiştir?

Temel fark, kararın niteliğindedir. HMK'nın 350. ve 367. maddeleri uyarınca 'taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar' (örneğin tapu iptali ve tescil, mülkiyetin tespiti davaları), mülkiyet durumunda doğrudan bir değişiklik yarattığı için geri döndürülmesi zor hukuki sonuçlar doğurur. Bu nedenle bu kararların icrası için kesinleşmesi beklenir. Kamulaştırmasız el atma davası ise, mülkiyetin idareye geçtiğini tescil eden bir ayni hak kararı değil, idarenin haksız fiili sonucu doğan zararı karşılamaya yönelik bir 'tazminat' veya 'bedel' alacağına ilişkindir. Bu, özü itibarıyla bir para alacağı davasıdır. AYM, niteliği bir para alacağı olan bu davayı, ayni hakka ilişkin bir dava gibi değerlendirip icrasını kesinleşme şartına bağlamanın, davanın hukuki niteliğiyle bağdaşmadığını ve mülk sahibine orantısız bir külfet yüklediğini belirtmiştir. İdarenin hukuka aykırı eyleminin bedelinin ödenmesinin, bir ayni hak ihtilafının çözümünden farklı olarak, ivedilikle yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.