5901 sayılı TVK m. 11/1-b, Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen yabancının, 'başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmesi' şartını aramaktadır. TVK m. 15'e göre, bu beş yıllık süre içinde toplam 'on iki ayı' geçmemek üzere Türkiye dışında bulunmak, kesintiye neden olmaz. Bu 'on iki aylık' sürenin hukuki niteliği ve kesintisiz ikametin denetlenmesindeki rolü nedir?

TVK m. 11/1-b'de aranan 'kesintisiz beş yıl ikamet' şartı, yabancının Türkiye ile fiili ve devamlı bir bağ kurduğunu, Türk toplumuna uyum sağlama niyetinde olduğunu ve yaşam merkezini Türkiye'ye taşıdığını göstermesi açısından önemlidir. Ancak bu 'kesintisizlik', mutlak bir kesintisizlik değildir. Kanun koyucu, kişinin yurtdışına çıkma ihtiyacını (tatil, aile ziyareti, iş gezisi, hastalık vb. nedenlerle) öngörerek bu kurala bir esneklik getirmiştir. TVK m. 15'te düzenlenen 'on iki aylık' sürenin hukuki niteliği ve rolü şöyledir: 1. **Kesintiyi Bozmayan Azami Süre:** Bu on iki aylık süre, beş yıllık ikamet periyodu içinde, yabancının yurtdışında geçirebileceği toplam azami süredir. Yabancı, beş yıllık ikamet süresi boyunca bir veya birden fazla kez yurtdışına çıkabilir. Önemli olan, bu çıkışların toplam süresinin on iki ayı (yaklaşık 365 gün) geçmemesidir. Eğer toplam süre on iki ayı geçerse, 'kesintisiz ikamet' şartı ihlal edilmiş sayılır ve beş yıllık sürenin yeniden, son giriş tarihinden itibaren işlemeye başlaması gerekir. 2. **Hukuki Niteliği:** Bu süre, ikamet şartının gerçekleşip gerçekleşmediğini denetlemede kullanılan 'objektif bir kriterdir'. İdarenin bu konuda bir takdir yetkisi yoktur. Yurt dışında geçirilen toplam süre on iki ayı aşmışsa, ikamet şartı sağlanmamış kabul edilir. Aşmamışsa, şart sağlanmış kabul edilir. Yurt dışına çıkışın nedeni (hastalık, iş vb.) kural olarak bu sürenin hesaplanmasında önemli değildir; önemli olan toplam süredir. 3. **Denetimdeki Rolü:** İdarenin (İl Emniyet Müdürlüğü/Göç İdaresi), bu şartın varlığını denetlerken yapacağı işlem, yabancının pasaportundaki ve Emniyet/Göç İdaresi sistemindeki yurda giriş-çıkış kayıtlarını inceleyerek, başvuru tarihinden geriye doğru beş yıllık süre içindeki tüm yurtdışı kalış sürelerini toplayıp toplamın on iki ayı aşıp aşmadığını tespit etmektir. Bu tespit, başvurunun esası hakkında karar verilmeden önce yapılması gereken şekli bir denetimdir.