Soruşturma aşamasında, CMK m. 94 uyarınca 'yakalanan kişinin, hakim önüne çıkarılmasına karar verilmesi' durumunda, bu andan itibaren şüphelinin statüsü nedir? Bu durum, klasik bir gözaltı hali midir, yoksa farklı bir hukuki statü müdür? Bu süre zarfında geçen zaman, CMK m. 91'deki gözaltı sürelerinden sayılır mı?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #57878

CMK m. 94, yakalanan kişinin Cumhuriyet savcısının emriyle serbest bırakılmaması halinde, soruşturmanın devamı için 'hakim önüne çıkarılmasına karar verilebileceğini' düzenler. Bu karar verildiği andan itibaren, şüphelinin statüsü metinde de belirtildiği gibi 'klasik bir gözaltı' olmaktan çıkar ve 'sevke bağlı geçici hürriyet tahdidi' olarak tanımlanması gereken farklı bir hukuki statüye dönüşür. Bu ayrımın temel nedenleri ve sonuçları şunlardır: 1. **Gözaltının Sona Ermesi:** Gözaltı, CMK m. 91 uyarınca, şüphelinin kollukta veya savcılıkta, delillerin toplanması ve ilk işlemlerin yapılması amacıyla tutulmasıdır. Savcının, şüpheliyi serbest bırakmayıp hakim önüne sevk etme kararı vermesiyle birlikte, CMK m. 91 anlamındaki gözaltı süreci teknik olarak sona erer. Artık amaç, şüphelinin kollukta tutulması değil, en kısa sürede yargısal bir makam olan hakimin önüne çıkarılmasıdır. 2. **Sürenin Niteliği:** Sevke karar verildikten sonra, şüphelinin adliyeye götürülmesi, sorgu için beklemesi gibi süreçlerde geçen zaman, CMK m. 91'deki azami gözaltı sürelerinden (24 saat veya toplu suçlarda 4 gün) sayılmaz. Bu süre, CMK m. 94'te ayrı olarak 'en geç oniki saat içinde hâkim önüne çıkarılır' şeklinde düzenlenmiştir. Bu 12 saatlik süre, bir gözaltı süresi değil, bir 'sevk ve hakim önüne çıkarma' süresidir. Bu süreye yol süresi dahil değildir. Gözaltı süresi, savcının sevk kararı verdiği anda durur ve 12 saatlik yeni bir süre işlemeye başlar. 3. **Hukuki Statüdeki Fark:** Gözaltındaki şüpheli, idari bir makam olan savcının emri altındadır ve soruşturma işlemleri devam etmektedir. Sevke karar verilen şüpheli ise, artık yargısal bir makam olan hakimin denetimine sunulmak üzere yoldadır. Hürriyetinin kısıtlanmasının meşruiyeti, devam eden bir soruşturma işleminden değil, yargısal bir denetimden geçirilme zorunluluğundan kaynaklanır. Özetle, savcının sevk kararıyla birlikte gözaltı statüsü sona erer, 'sevke bağlı geçici hürriyet tahdidi' statüsü başlar ve bu yeni statü için CMK m. 91'den ayrı ve bağımsız olan CMK m. 94'teki 12 saatlik özel süre işler.