5901 sayılı TVK m. 8, 'Türkiye'de doğan ve yabancı ana ve babasından dolayı doğumla herhangi bir ülkenin vatandaşlığını kazanamayan çocuk, doğumdan itibaren Türk vatandaşıdır' hükmünü içermektedir. Bu hükmün temel amacı nedir ve bu kural, vatandaşlık hukukundaki hangi temel ilkenin bir istisnası, hangi temel ilkenin ise bir uygulamasıdır?

TVK m. 8'de düzenlenen bu kuralın temel amacı, 'vatansızlığı (heimatlos)' önlemektir. Uluslararası hukukta, her bireyin bir vatandaşlığa sahip olması temel bir insan hakkı olarak kabul edilir ve devletler, kendi hukuk sistemlerinde vatansızlığı önleyecek tedbirler almakla yükümlüdür. Bu madde, bu uluslararası yükümlülüğün Türk iç hukukundaki en önemli yansımasıdır. Bu kuralın vatandaşlık hukukundaki temel ilkelerle ilişkisi şöyledir: 1. **Kan (Soy Bağı - Jus Sanguinis) İlkesinin İstisnası:** Türk vatandaşlık hukukunun temel ilkesi, 'kan (soy) bağı' ilkesidir (jus sanguinis). Bu ilkeye göre vatandaşlık, kişinin ana veya babasının vatandaşlığına göre belirlenir. TVK m. 8'deki çocuk, yabancı ana ve babadan doğduğu için, kan bağı ilkesine göre normalde Türk vatandaşı olamaz. Ancak, bu ilkenin katı bir şekilde uygulanması çocuğun vatansız kalmasına yol açacağı için, kanun koyucu bu durumda bir istisna getirmiştir. 2. **Toprak (Doğum Yeri - Jus Soli) İlkesinin Uygulaması:** TVK m. 8, 'toprak (doğum yeri)' ilkesinin (jus soli) Türk hukukundaki sınırlı bir uygulamasını teşkil eder. Toprak ilkesi, kişinin doğduğu ülkenin vatandaşlığını kazanmasını ifade eder. Türk hukuku, kural olarak toprak ilkesini değil, kan bağını esas alsa da, 'vatansızlığı önlemek' amacıyla, Türkiye topraklarında doğan ve başka hiçbir vatandaşlığı kazanamayan çocuklara, istisnai olarak doğum yeri esasına göre Türk vatandaşlığını bahşetmektedir. Madde ayrıca, 'Türkiye'de bulunmuş çocuk aksi sabit olmadıkça Türkiye'de doğmuş sayılır' diyerek bir karine getirmiştir. Bu da, özellikle terk edilmiş veya kimsesiz çocukların vatansız kalmasını önlemeye yönelik, ispat kolaylığı sağlayan insancıl bir düzenlemedir.