Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2018/7978 K. sayılı kararında, ön inceleme duruşmasına mazereti kabul edilen davalı vekilinin yokluğunda yetki itirazı hakkında karar verilmeyip tahkikata geçilmesi ve tahkikat duruşma gününün davalıya tebliğ edilmemesi eleştirilmektedir. Bu durum, HMK'nın hangi temel ilkesinin ihlaline yol açar ve davalının hangi usuli haklarını ortadan kaldırır?

Bu durum, HMK'nın temel ilkelerinden olan 'hukuki dinlenilme hakkı'nın (HMK m. 27) ağır bir şekilde ihlaline yol açar. Hukuki dinlenilme hakkı, yargılamanın taraflarının, dava dosyasından ve yargılamanın seyrinden haberdar edilme, kendi iddia ve savunmalarını ileri sürebilme, delillerini sunabilme ve mahkemenin kararını etkileyecek beyanlarda bulunabilme haklarını kapsar. Somut olayda, bu hak şu şekillerde ihlal edilmiştir: 1. **Bilgilenme Hakkının İhlali:** Ön inceleme duruşmasında yetki itirazı hakkında bir karar verilmeden tahkikata geçilmiş ve bu durumdan haberdar olmayan davalı tarafa tahkikat duruşmasının günü tebliğ edilmemiştir. Davalı, yargılamanın en kritik aşaması olan tahkikata geçildiğinden ve duruşma gününden haberdar olamamıştır. Bu, hukuki dinlenilme hakkının 'bilgilenme' unsurunun açık bir ihlalidir. 2. **Açıklama ve İspat Hakkının İhlali:** Duruşma gününden haberdar olmayan davalı, tahkikat duruşmasına katılamamış, dolayısıyla davanın esasına ilişkin savunmalarını yapamamış, delillerini sunamamış ve karşı tarafın delillerine karşı beyanda bulunamamıştır. Bu da hukuki dinlenilme hakkının 'açıklama ve ispat' unsurunu ortadan kaldırmıştır. 3. **Kararların Dikkate Alınması ve Değerlendirilmesi Hakkının İhlali:** Mahkeme, davalının yokluğunda yargılamayı yürüterek, onun iddia ve savunmalarını dikkate almadan ve değerlendirmeden bir sonuca ulaşmıştır. Bu da hukuki dinlenilme hakkının son unsuru olan 'dikkate alınma' hakkını ihlal eder. **Ortadan Kaldırılan Diğer Usuli Haklar:** - **Ön İnceleme Hakları:** Davalı, ön incelemede uyuşmazlık konularının tespiti, delillerin toplanması için yapılacak işlemler ve sulhe teşvik gibi konularda beyanda bulunma hakkından mahrum kalmıştır (HMK m. 137, 140). - **Tahkikat Hakları:** Delil gösterme, tanık dinletme, bilirkişi raporuna itiraz etme gibi tahkikata ilişkin tüm usuli haklarını kullanamamıştır (HMK m. 147 vd.). - **Sözlü Yargılama Hakkı:** Tahkikatın bitiminden sonra sözlü yargılama için davet edilme ve son kez beyanda bulunma hakkı da elinden alınmıştır (HMK m. 186). Bu nedenlerle, Yargıtay'ın bu kararı, hukuki dinlenilme hakkının ihlalinin tek başına bir bozma nedeni olduğunu ve mahkemenin tarafları usulüne uygun şekilde davet etmeden yargılamaya devam edemeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır.