CMK m. 91/5, 'Gözaltı süresinin dolması veya sulh ceza hakiminin kararı üzerine serbest bırakılan kişi hakkında yakalamaya neden olan fiille ilgili yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve Cumhuriyet savcısının kararı olmadıkça bir daha aynı nedenle yakalama işlemi uygulanamaz' hükmünü amirdir. Bu kuralın (non bis in idem ilkesinin bir yansıması olarak) amacı nedir? 'Yeni ve yeterli delil' kavramından ne anlaşılmalıdır?

CMK m. 91/5'te düzenlenen bu kural, 'aynı fiilden dolayı iki kez yargılanmama' (non bis in idem) ilkesinin soruşturma aşamasındaki bir yansımasıdır ve temel amacı, kişi hürriyetini keyfi ve tekrarlanan müdahalelere karşı korumaktır. Bu kural olmasaydı, soruşturma makamları aynı delillere dayanarak bir kişiyi defalarca yakalayıp gözaltına alabilir, bu da gözaltı tedbirini bir baskı ve taciz aracına dönüştürebilirdi. Kuralın amacı, şüphelinin hukuki güvenliğini sağlamak ve devletin koruma tedbirlerini keyfi bir şekilde kullanmasını engellemektir. 'Yeni ve yeterli delil' kavramından anlaşılması gereken şudur: - **Yeni Delil:** Daha önceki yakalama ve gözaltı sırasında mevcut olmayan, soruşturma makamlarının elinde bulunmayan veya bilinmeyen, sonradan ortaya çıkmış bir delil olmalıdır. Mevcut delillerin yeniden farklı bir şekilde yorumlanması 'yeni delil' sayılmaz. - **Yeterli Delil:** Bu yeni delilin, tek başına veya mevcut delillerle birlikte değerlendirildiğinde, şüpheli hakkındaki 'kuvvetli suç şüphesini' (CMK m. 100) pekiştirecek veya tutuklama gibi daha ağır bir tedbiri gerektirecek nitelikte ve ağırlıkta olması gerekir. Önemsiz, sonuca etkisi olmayan veya şüpheyi artırmayan bir delil 'yeterli' kabul edilemez. Örneğin, ilk gözaltı sırasında sadece bir tanık beyanı varken serbest bırakılan şüpheli hakkında, sonradan olayı gösteren bir kamera kaydının ortaya çıkması veya suç aletinin bulunması 'yeni ve yeterli delil' olarak kabul edilebilir. Ancak, mevcut tanığın ifadesinin tekrar alınması ve aynı şeyleri söylemesi yeni bir delil değildir. Bu şartlar gerçekleşse bile, yeniden yakalama işlemi ancak ve ancak 'Cumhuriyet savcısının kararı' ile uygulanabilir. Kolluk, bu şartların varlığını iddia ederek re'sen yakalama yapamaz. Bu da ek bir güvencedir.