CMK m. 289/1-g (hükmün gerekçesiz olması) ve m. 289/1-h (savunma hakkının sınırlandırılması) halleri, 'hukuka kesin aykırılık' hallerinden olmasına rağmen, CMK m. 280/1-e bu durumlarda hükmün bozulmasına karar verilemeyeceğini belirtmektedir. Bu görünürdeki çelişki nasıl açıklanabilir ve bu durumda bölge adliye mahkemesinin görevi nedir?

Bu durum, ilk bakışta bir çelişki gibi görünse de, aslında istinaf kanun yolunun temyizden farklı olan 'maddi vaka denetimi yapma' ve 'yeniden hüküm kurma' işlevini yansıtan bilinçli bir kanuni tercihtir. Bu görünürdeki çelişki şu şekilde açıklanabilir: CMK m. 289'da sayılan 'hukuka kesin aykırılık' halleri, kural olarak temyiz kanun yolunda 'mutlak bozma' nedenleridir. Yani Yargıtay bu hallerden birini tespit ettiğinde, kararın esasına girmeden hükmü bozar ve dosyayı yerel mahkemeye geri gönderir. Ancak istinaf kanun yolu, sadece bir hukukilik denetimi mercii değildir. Aynı zamanda bir 'olay (vaka) mahkemesi'dir. CMK m. 280/1-e'nin, bu kesin hukuka aykırılık hallerinden bazılarını (gerekçesizlik, savunma hakkının kısıtlanması) bozma sebebi olmaktan çıkarmasının nedeni, bu tür usuli hataların bizzat bölge adliye mahkemesi (BAM) tarafından giderilebilecek nitelikte olmasıdır. **Bölge Adliye Mahkemesinin Görevi:** Bu gibi durumlarda BAM, CMK m. 280/1'in diğer bentleri uygulanamayacağı için, zorunlu olarak CMK m. 280/1-g uyarınca hareket etmelidir. Yani: 1. **Duruşma Açmalıdır:** BAM, dosyayı ilk derece mahkemesine geri göndererek zaman kaybetmek yerine, kendisi duruşma açarak 'davanın yeniden görülmesine' karar vermelidir. 2. **Hukuka Aykırılığı Gidermelidir:** - Eğer sorun 'gerekçesizlik' ise, BAM yapacağı duruşma ve delil değerlendirmesi sonucunda kuracağı yeni hükümde, hukuka uygun, denetime elverişli ve ayrıntılı bir gerekçe yazarak bu eksikliği kendisi giderir. - Eğer sorun 'savunma hakkının kısıtlanması' ise, BAM açtığı duruşmada sanığa veya müdafiine kısıtlanan savunma hakkını (örneğin dinlenmeyen bir tanığı dinleyerek, incelenmeyen bir delili inceleyerek) tam olarak kullandırır ve bu şekilde hukuka aykırılığı telafi eder. Sonuç olarak, bu düzenleme bir çelişki değil, istinaf kurumunun amacına uygun, daha hızlı ve etkin bir çözüm yöntemidir. BAM'ı, düzeltebileceği hatalar için dosyayı geri göndermek yerine, sorunu bizzat çözmeye ve yargılamayı nihayete erdirmeye yönlendirir.