YHGK'nın 2017/1426 K. sayılı kararında, 'zorunlu tahkim' olarak nitelendirilen Yüksek Hakem Kurulu'na (YHK) başvuru yolu hangi durumlarda gündeme gelir? YHK'nın bir uyuşmazlığa resen el koyması mümkün müdür?

YHGK'nın 2017/1426 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, 'zorunlu tahkim' yolu olan YHK'ya başvuru, tarafların iradesinden bağımsız olarak, kanunun zorunlu kıldığı durumlarda gündeme gelir. Mülga 2822 sayılı Kanun'a göre bu durumlar başlıca şunlardır: 1. **Kesin Grev ve Lokavt Yasağı Olan Haller:** Kanunun 29. ve 30. maddelerinde sayılan (can kurtarma, su, elektrik, sağlık hizmetleri vb.) işlerde ve işyerlerinde grev ve lokavt yapılamaz. Bu yerlerdeki TİS uyuşmazlıklarında, resmi arabuluculuk aşamasının sonuçsuz kalması üzerine, taraflardan biri süresi içinde (6 iş günü) YHK'ya başvurabilir (m. 32). 2. **Bakanlar Kurulunca Grevin Ertelenmesi:** Kanuni bir grevin 'genel sağlığı veya milli güvenliği bozucu' nitelikte olması halinde, Bakanlar Kurulu grevi 60 gün süreyle erteleyebilir. Erteleme süresi içinde de anlaşma sağlanamazsa, uyuşmazlık YHK tarafından çözülür (m. 33). 3. **Grev Oylaması Sonucu:** İşyerinde yapılan grev oylamasında, oylamaya katılanların salt çoğunluğu 'grevin yapılmaması' yönünde karar verirse, işçi sendikası kararın kesinleşmesinden itibaren 15 gün içinde YHK'ya başvurabilir (m. 36). **Resen El Koyma:** Metinde açıkça belirtildiği üzere, 'Yüksek Hakem Kurulu'nun uyuşmazlığa resen el koyması mümkün değildir.' Gerek 2822 sayılı Kanun'da gerekse yürürlükteki 6356 sayılı Kanun'da, YHK'nın bir uyuşmazlığı inceleyebilmesi için mutlaka 'taraflardan birinin' veya kanunda belirtilen diğer yetkililerin (örn: grev ertelemesi durumunda Çalışma Bakanı) süresi içinde başvuruda bulunması şarttır. Kurul, kendiliğinden harekete geçerek bir uyuşmazlığı gündemine alıp çözme yetkisine sahip değildir. Bu, YHK'nın bir mahkeme gibi değil, kanunda belirtilen şartlar oluştuğunda harekete geçen özel bir uyuşmazlık çözüm organı olduğunu gösterir.