Bir işyerinde grev ve lokavtın yasak olduğu uyuşmazlıklarda, taraflardan birinin süresi içinde Yüksek Hakem Kurulu'na (YHK) başvurmaması halinde hukuki sonuç ne olur? YHGK'nın 2017/1426 K. sayılı kararında geçen 'Aksi halde uyuşmazlık çözüm prosedürü sona erer ve işçi sendikası yetkisini kaybeder.' ifadesini, TİS hukuku açısından yorumlayınız.
Toplu iş sözleşmesi (TİS) süreci, kanunda belirtilen belirli aşamalar ve sürelere tabi, şekli bir süreçtir. Grev ve lokavtın yasak olduğu işyerlerindeki uyuşmazlıklarda, tarafların anlaşamaması ve resmi arabuluculuk sürecinin de olumsuz sonuçlanması halinde, uyuşmazlığın çözümü için zorunlu bir yol öngörülmüştür: Yüksek Hakem Kurulu'na (YHK) başvurmak. Bu başvuru, bir hak olduğu kadar aynı zamanda bir yükümlülüktür. Mülga 2822 sayılı Kanun'un 32. maddesine göre, taraflardan biri, arabuluculuk tutanağının alınmasından itibaren 'altı işgünü içinde' YHK'ya başvurabilir. YHGK'nın 2017/1426 K. sayılı kararında atıf yapılan bu kural ve 'Aksi halde uyuşmazlık çözüm prosedürü sona erer ve işçi sendikası yetkisini kaybeder' ifadesi, bu sürenin 'hak düşürücü' nitelikte olduğunu göstermektedir. Hukuki sonuçları şunlardır: 1. **Uyuşmazlık Çözüm Prosedürünün Sona Ermesi:** Taraflardan herhangi biri, 6 iş günlük hak düşürücü süre içinde YHK'ya başvurmazsa, o TİS dönemi için uyuşmazlığı çözme prosedürü sona erer. Artık ne grev/lokavt (zaten yasak) ne de zorunlu tahkim yolu işletilebilir. 2. **İşçi Sendikasının Yetkisini Kaybetmesi:** TİS yapma yetkisi, belirli bir dönem için ve belirli bir prosedürü işletmek üzere verilir. İşçi sendikası, kanunun öngördüğü bu prosedürü (YHK'ya başvurma) süresi içinde tamamlayamadığında, o TİS için almış olduğu yetki belgesinin hükmü kalmaz ve yetkisi düşer. Bu, sendikanın o dönem için toplu iş sözleşmesi imzalama hakkını kaybetmesi anlamına gelir. 3. **Yeni Sürecin Başlaması Gerekliliği:** Yetkinin düşmesiyle birlikte, o işyerinde TİS yapabilmek için tüm sürecin baştan başlaması gerekir. Yani, sendikanın yeniden yetki tespiti için Bakanlığa başvurması, çoğunluğu sağladığını ispatlaması ve yeni bir yetki belgesi alması zorunlu hale gelir. Bu durum, sendika için ciddi bir hak ve zaman kaybı anlamına gelir.