Bir işçi, iş sözleşmesi sona ermeden, ileride doğabilecek kıdem tazminatı gibi alacakları için işverenle ihtiyari arabuluculuk yoluna giderek bir 'anlaşma belgesi' imzalarsa, bu belgenin hukuki geçerliliği ne olur? Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2024/13332 K. sayılı kararındaki ilkelere göre, böyle bir belgenin TBK m. 420 kapsamındaki ibraname hükümlerine göre mi, yoksa 6325 sayılı Kanun'a göre mi değerlendirilmesi gerekir?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 10.10.2024 tarihli, 2024/10147 E., 2024/13332 K. sayılı kararında ortaya konulan ilkelere göre, iş sözleşmesi sona ermeden, yani ortada henüz doğmamış ve muaccel olmamış bir alacak (uyuşmazlık) yokken düzenlenen arabuluculuk anlaşma belgesi, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) kapsamında geçerli bir 'arabuluculuk anlaşma belgesi' olarak kabul edilemez. Bu durumun gerekçeleri şunlardır: 1. **Uyuşmazlık Şartının Yokluğu:** HUAK m. 1'e göre arabuluculuk, mevcut 'hukuk uyuşmazlıklarının' çözümü için bir yoldur. İş sözleşmesi devam ederken, gelecekte doğması muhtemel olan kıdem veya ihbar tazminatı gibi feshe bağlı alacaklar hakkında henüz somut bir uyuşmazlık yoktur. Bu nedenle, bu konuda yapılan işlem, bir uyuşmazlığı çözmeye yönelik bir arabuluculuk faaliyeti değildir. 2. **Hakkın Kötüye Kullanılması:** Bu tür bir uygulama, arabuluculuk kurumunu, işverenin ileride doğacak borçlarından kurtulmak için TBK m. 420'deki emredici ibraname kurallarını (özellikle fesih sonrası 1 ay bekleme şartını) dolanmak amacıyla kullandığı, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde bir işlem haline getirir. **Hukuki Değerlendirme:** Böyle bir belge, HUAK m. 18/5 uyarınca 'üzerinde anlaşılan hususlar hakkında dava açılamayacağı' sonucunu doğuran ilam niteliğinde bir belge olarak değerlendirilemez. Çünkü ortada kanuna uygun bir arabuluculuk faaliyeti ve bu faaliyet sonucunda çözülen bir uyuşmazlık yoktur. Bu nedenle, bu belge, taraflar arasında düzenlenmiş adi bir sözleşme olarak ele alınmalıdır. İşçilik alacaklarına ilişkin olduğu için de bu belgenin geçerliliği, TBK m. 420'de düzenlenen ibranamelere ilişkin katı geçerlilik şartlarına göre değerlendirilmelidir. İş sözleşmesi devam ederken düzenlendiği için, TBK m. 420'nin 'sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması' şartını ihlal ettiğinden, bu 'anlaşma belgesi' kesin hükümsüz sayılacaktır. Yapılan ödemeler ise en fazla makbuz hükmünde olacaktır.