Bir davada, davalı hem usulüne uygun yetki itirazında bulunmuş hem de esasa ilişkin savunmalarını yapmıştır. Mahkeme, ön inceleme duruşmasında yetki itirazı hakkında bir karar vermeden tahkikat aşamasına geçmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2018/7978 K. sayılı kararına göre bu durum neden hukuka aykırıdır ve mahkemenin izlemesi gereken doğru usul nedir?
Bu durum, HMK'nın öngördüğü yargılama sistematiğine ve temel usul kurallarına aykırıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2016/18996 E., 2018/7978 K. sayılı kararında da vurgulandığı üzere, hukuka aykırılığın nedenleri şunlardır: 1. **İlk İtirazların Öncelikli İncelenmesi Gereği:** Yetki itirazı, yetkinin kesin olmadığı hallerde bir 'ilk itiraz'dır (HMK m. 116/1-a). İlk itirazlar ise 'ön sorunlar' gibi, davanın esasına girilmeden önce incelenip karara bağlanmalıdır (HMK m. 117/3). 2. **Ön İncelemenin Amacına Aykırılık:** HMK m. 137, ön inceleme aşamasının temel amaçlarından birinin 'dava şartlarını ve ilk itirazları incelemek' olduğunu belirtir. Aynı maddenin ikinci fıkrası, 'Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez ve tahkikat için duruşma günü verilemez.' hükmüyle bu kuralı emredici hale getirmiştir. Mahkemenin, yetki itirazı gibi bir ilk itirazı karara bağlamadan tahkikata geçmesi, bu emredici hükmün açık bir ihlalidir. 3. **Usul Ekonomisi İlkesinin Zedelenmesi:** Eğer mahkeme yetkisiz ise, tahkikat aşamasında yapılacak tüm masraflar ve harcanacak zaman boşa gidecektir. Yetki itirazının en başta çözümlenmesi, yargılamanın sağlıklı ve ekonomik bir şekilde yürümesini sağlar. **Mahkemenin İzlemesi Gereken Doğru Usul:** Mahkeme, öncelikle davalının yetki itirazını bir ön sorun olarak ele almalıdır. HMK m. 164'e göre, bu itirazı incelemeye değer bulduğundan, davacıya cevap vermesi ve varsa delillerini sunması için süre vermeli, gerekirse tarafları bu konuda dinlemeli ve yetki itirazı hakkında bir ara karar veya nihai nitelikte bir karar vermelidir. Yetki itirazını reddederse, ancak ondan sonra ön incelemenin diğer aşamalarına geçip uyuşmazlık konularını belirleyerek tahkikat duruşması için gün verebilir. Yetki itirazını kabul ederse, yetkisizlik kararı vererek dosyayı yetkili mahkemeye göndermelidir. Bu usule uyulmaması, Yargıtay kararında belirtildiği gibi, kararın bozulmasını gerektiren önemli bir usul hatasıdır.