CMK m. 104/3 ve m. 108/3 hükümleri, bölge adliye mahkemesinin (BAM) istinaf incelemesi sırasındaki tutukluluk denetimi yetkisini nasıl düzenlemektedir? BAM, dosya kendisine geldikten sonra hangi aşamalarda ve ne şekilde tutuklulukla ilgili karar verebilir? Bu kararların dosya üzerinden verilebilmesinin gerekçesi nedir?

CMK m. 104/3 ve m. 108/3, BAM'ın istinaf aşamasındaki tutukluluk denetimi yetkisini düzenleyen temel hükümlerdir ve bu yetkinin kovuşturma evresinin bir parçası olarak devam ettiğini gösterir. 1. **Salıverilme Talepleri ve Re'sen Karar (CMK m. 104/3):** Bu hükme göre, 'Dosya bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya geldiğinde salıverilme istemi hakkındaki karar, bölge adliye mahkemesi ... ilgili dairesi ... tarafından dosya üzerinde yapılacak incelemeden sonra verilir; bu karar re'sen de verilebilir.' Bu hüküm, dosyanın BAM'a kaydedildiği andan itibaren, BAM ceza dairesinin tutuklu sanığın salıverilme taleplerini inceleme ve karara bağlama yetkisine sahip olduğunu açıkça belirtir. Ayrıca BAM, bir talep olmaksızın, kendiliğinden de (re'sen) tutukluluk durumunu değerlendirip salıverilme kararı verebilir. 2. **Periyodik Tutukluluk İncelemesi (CMK m. 108/3):** Bu hüküm, mahkemenin tutukluluk halinin devamının gerekip gerekmediğine 'her oturumda veya koşullar gerektirdiğinde oturumlar arasında ya da ... süre içinde de re'sen karar' vereceğini düzenler. Metinde de belirtildiği gibi, hükümdeki 'mahkeme' ibaresi, istinaf incelemesini yapan BAM'ı da kapsar. Dolayısıyla, ilk derece mahkemeleri gibi BAM da en geç 30'ar günlük periyotlarla tutukluluğun devam edip etmediğini re'sen incelemekle yükümlüdür. **Kararların Dosya Üzerinden Verilmesi:** CMK m. 104/3, bu kararların 'dosya üzerinde yapılacak incelemeden sonra' verileceğini açıkça belirtir. Bunun gerekçesi, usul ekonomisi ve tutukluluk gibi aciliyet gerektiren bir konuda hızlı karar alınması ihtiyacıdır. İstinaf aşamasında dosya zaten tekemmül etmiş, deliller toplanmış ve bir hüküm kurulmuştur. BAM, salıverilme talebini veya periyodik incelemeyi karara bağlamak için dosyayı yeterli görebilir. Bu durum, özellikle sanık lehine olan salıverilme kararlarının duruşma beklenmeksizin hızlıca verilebilmesini sağlar. Ancak, bu durum sanık hakkında yeni bir tutuklama kararı verilmesini kapsamaz; zira tutuklama kararı için kural olarak sanığın sorgusunun yapılması gerekir.