Türk Vatandaşlığı Kanunu'na göre, yetkili makam kararıyla vatandaşlığın kazanılmasında, kişinin 'yeteri kadar Türkçe konuşabilmek' şartını taşıyıp taşımadığı nasıl tespit edilir? Konuşma ve duyma engeli olan bir yabancı için bu şart nasıl uygulanır?

TVK m. 11'de aranan 'yeteri kadar Türkçe konuşabilmek' şartı, kişinin Türk toplum hayatına uyum sağlayabilecek, günlük ihtiyaçlarını karşılayabilecek ve iletişim kurabilecek düzeyde dil becerisine sahip olup olmadığını ölçmeyi amaçlar. Bu şartın tespiti, TVK'nın Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 19. maddesi uyarınca, illerde oluşturulan 'Vatandaşlık Başvuru İnceleme Komisyonu' tarafından yapılan 'mülakat' ile gerçekleştirilir. Komisyon, başvuru sahibi yabancı ile mülakat yaparak Türkçe konuşma yeterliliği hakkında bir kanaate varır ve bu kanaati mülakat formuna yazar. Konuşma ve duyma engeli olan bir yabancı için ise Yönetmelik özel bir düzenleme getirmiştir. Aynı maddenin son fıkrasına göre, bu durumdaki kişilerin mülakatları, 'doktor raporu ile tespit edilmesi halinde, bunların işaretlerinden anlayanlar aracılığıyla (tercüman) ya da okuma ve yazma biliyorlarsa yazılı olarak' yapılır. Yani bu kişilerden Türkçe konuşmaları beklenmez; iletişim kurabilme becerileri, işaret dili veya yazılı anlama ve anlatma yetenekleri üzerinden değerlendirilir. Bu, engelli bireylerin haklarını koruyan ve şartları onların durumuna uyarlayan bir düzenlemedir.