5237 sayılı TCK'nın 18. maddesi 6706 sayılı Kanun ile mülga edilmiş olsa da, bu maddede ve gerekçesinde düzenlenen 'geri verme' (iade) kurumunun temel ilkeleri nelerdi? Özellikle 'düşünce suçu veya siyasî ya da askerî suç' istisnası nasıl yorumlanmalıdır?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #54682

Mülga TCK m. 18, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle uyumlu olarak geri vermenin temel ilkelerini düzenliyordu. Bu ilkeler şunlardı: 1) Vatandaşın iade edilmemesi (Anayasal ilke, UCD hariç). 2) Çifte suçluluk (fiilin her iki ülkede de suç olması). 3) Düşünce suçu, siyasi suç veya askeri suç olmama. 4) Fiilin Türkiye'nin güvenliğine veya bir Türk vatandaşı/tüzel kişisi zararına işlenmemiş olması. 5) Zamanaşımı veya affa uğramamış olma. 6) İade edilecek kişiye işkence veya insanlık dışı muamele yapılacağına dair kuvvetli şüphe bulunmaması (non-refoulement ilkesi). 'Düşünce suçu veya siyasi suç' istisnası, siyasi amaçla işlenen adi suçları kapsamaz. Madde gerekçesinde de belirtildiği gibi, 'ceza kanunlarında esasen suç olarak tanımlanan ve suç oluşturduğu hususunda bütün insanlığın fikir birliği içinde bulunduğu fiillerin (örn. terör, soykırım, insanlığa karşı suçlar) bu istisna kapsamında mütalâa edilmesi mümkün değildir.' Yani suçun siyasi saiki, adi suç niteliğini ortadan kaldırmaz. Bu ilkeler büyük ölçüde 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İşbirliği Kanunu'nda da korunmaktadır.