İhtiyari arabuluculuk hangi tür uyuşmazlıklar için mümkündür? 'Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş ve işlemler' ifadesi ne anlama gelmektedir? Bir 'hizmet tespiti' davasının arabuluculuğa elverişli olmamasının sebebi nedir?

6325 sayılı Kanun m. 1/2'ye göre, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri tüm özel hukuk uyuşmazlıkları ihtiyari arabuluculuğa elverişlidir. 'Üzerinde serbestçe tasarruf edilebilme', uyuşmazlık konusunun salt tarafların iradesine bağlı olmasını, kamu düzenini, üçüncü kişilerin veya kamunun haklarını doğrudan etkilememesini ifade eder. Tarafların sulh olabildikleri, alacaklarından feragat edebildikleri, karşı tarafı ibra edebildikleri tüm konular bu kapsama girer. Örneğin, bir alacak davası, tazminat davası, boşanmada mal paylaşımı davası bu niteliktedir. Bir 'hizmet tespiti' davasının arabuluculuğa elverişli olmamasının sebebi ise, bu davanın sonucunun sadece tarafları değil, aynı zamanda kamu düzenini ve Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) haklarını (prim alacağı, idari para cezası vb.) doğrudan etkilemesidir. Taraflar, SGK'nın haklarını etkileyecek şekilde 'hizmet süresi' veya 'sigortalılık' konusunda anlaşarak sulh olamazlar. Bu konu, tarafların serbestçe tasarruf edebileceği bir alan değildir. Bu nedenle hizmet tespiti davaları arabuluculuğa elverişli değildir.