Arabuluculuk faaliyeti sonunda varılan anlaşma belgesinin hukuki niteliği nedir? Bu belgenin mahkeme ilamı niteliği kazanması hangi koşullara bağlıdır ve bu niteliğin pratik sonucu nedir?

Arabuluculuk faaliyeti sonunda varılan anlaşma belgesi, tarafların iradelerini yansıtan ve uyuşmazlığı sona erdiren özel hukuk sözleşmesi niteliğindedir. Kural olarak, bu belge tek başına bir mahkeme ilamı (kesinleşmiş mahkeme kararı) gücünde değildir. Ancak 6325 sayılı Kanun'un 18. maddesi, bu belgeye ilam niteliği kazandırmanın yollarını düzenlemiştir: 1) İcra Edilebilirlik Şerhi Alınması: Taraflar, yetkili mahkemeden (dava öncesi ise arabulucunun görev yeri sulh hukuk, dava sırasında ise davaya bakan mahkeme) anlaşma belgesine 'icra edilebilirlik şerhi' verilmesini talep edebilirler. Mahkeme, anlaşma içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığını denetleyerek bu şerhi verir. Bu şerhle birlikte belge, ilam niteliği kazanır (m. 18/2). 2) Avukatların İmzası: Eğer anlaşma belgesi, taraflar ve avukatları ile arabulucu tarafından birlikte imzalanmışsa, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın kendiliğinden ilam niteliğinde belge sayılır (m. 18/4). Bu niteliğin pratik sonucu, anlaşma belgesinin, alacakların tahsili için doğrudan ilamlı icraya konu edilebilmesidir. Bu, alacaklıya büyük bir usuli kolaylık ve güvence sağlar.