CMK m. 225'teki 'davasız yargılama olmaz' ilkesi, iddianamede anlatılan fiilin hukuki nitelendirmesinin mahkemece değiştirilmesi önünde bir engel teşkil eder mi? İddianamede TCK m. 210/2'ye göre açılan bir davanın, mahkeme tarafından TCK m. 204/1 kapsamında mahkumiyetle sonuçlandırılması bu ilkeye aykırı mıdır?

Hayır, engel teşkil etmez. CMK m. 225/1'e göre hüküm, 'ancak iddianamede unsurları gösterilen suça ilişkin fiil ve faili hakkında verilir'. Maddenin ikinci fıkrası ise 'Mahkeme, fiilin nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla bağlı değildir' diyerek hakime fiili hukuken niteleme serbestisi tanımıştır. Buna 'davasız yargılama olmaz' ilkesinin istisnası olan 'hukuki nitelendirmenin serbestliği' denir. Dolayısıyla, iddianamede anlatılan maddi olay (fiil) aynı kaldığı sürece, mahkeme bu fiilin hukuki vasfını değiştirebilir. İddianamede TCK m. 210/2'den dava açılmışken, mahkemenin aynı fiilin aslında TCK m. 204/1'i oluşturduğuna karar vermesi mümkündür. Ancak bu durumda, CMK m. 226 uyarınca, sanığa değişen suç vasfına karşı savunma yapma hakkı (ek savunma hakkı) tanıması zorunludur. Ek savunma hakkı tanındığı sürece, bu durum 'davasız yargılama olmaz' ilkesine aykırılık oluşturmaz.