HMK m. 90/1'de yer alan 'Kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında' ifadesi ne anlama gelmektedir? Kanuni sürelerin hakim tarafından değiştirilebildiği bir istisna var mıdır?

Bu ifade, kanun koyucunun bazı özel durumlarda hakime, kanunda belirtilen süreyi değiştirme yetkisi tanıdığı halleri işaret eder. Bu durumlar oldukça sınırlıdır ve açıkça kanunda belirtilmiş olmalıdır. Örneğin, HMK m. 102 (davanın açılmamış sayılması) veya HMK m. 150 (dosyanın işlemden kaldırılması) gibi durumlarda tarafların belirli süreler içinde davayı yenilemesi gerekir. Bu süreler kanuni olsa da, 'eski hale getirme' (HMK m. 95) kurumu, elde olmayan nedenlerle süreyi kaçıran tarafa hakimin yeni bir süre vermesine olanak tanır. Dolayısıyla 'eski hale getirme' bu istisnalardan en önemlisi olarak kabul edilebilir. Ancak bunun dışında, hakimin keyfi olarak veya tarafların anlaşmasıyla dahi kanuni süreleri değiştirmesi kural olarak mümkün değildir.