Haksız tahrikin varlığında kaçınılmaz hataya düşen failin (TCK m. 30/3) bu hatasından yararlanabilmesi için 'kaçınılmazlık' kriteri nasıl değerlendirilmelidir? Failin daha dikkatli ve özenli davranarak hatadan kurtulabilme imkanının olması durumu nasıl etkiler?

TCK m. 30/3'ün uygulanabilmesi, yani failin haksız tahrikin varlığı konusundaki hatasından yararlanabilmesi için hatanın 'kaçınılmaz' olması şarttır. Kaçınılmazlık, objektif ve sübjektif unsurlar bir arada değerlendirilerek tespit edilir. Objektif olarak, failin yerindeki makul, ortalama bir insanın aynı koşullarda aynı hataya düşüp düşmeyeceği; sübjektif olarak ise failin kişisel bilgisi, tecrübesi, zeka seviyesi ve içinde bulunduğu anlık psikolojik durum gibi faktörler göz önüne alınır. Eğer fail, kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermiş olsaydı bu hataya düşmeyecek idiyse, yani hata 'kaçınılabilir' bir hata ise, TCK m. 30/3 hükmünden yararlanamaz. Bu durumda haksız tahrik indirimi uygulanmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2013/622 sayılı kararında da vurgulandığı gibi, hatanın kaçınılmazlığı, failin gereken dikkat ve özeni göstermesine rağmen bu hatadan kurtulma imkanının olmaması anlamına gelir.