Ceza Muhakemesi Hukukunda 'reformatio in peius' (aleyhe bozma yasağı) ilkesi nedir? CMK m.309/4-b'de, kanun yararına bozma sonrası yapılacak yeniden yargılamada 'Bu hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz' denilerek bu ilke nasıl güvence altına alınmıştır?

'Reformatio in peius yasağı' veya 'aleyhe değiştirme/bozma yasağı', ceza muhakemesinde, kanun yoluna sadece sanık veya onun lehine olarak başkaca kanuni temsilcileri tarafından başvurulması halinde, kanun yolu merciinin (istinaf veya temyiz), bozduğu karardaki cezadan daha ağır bir cezaya hükmedememesi veya hükmedilmesini sağlayamaması anlamına gelen temel bir ilkedir. Bu ilkenin amacı, sanığın, 'daha ağır bir ceza alırım' korkusuyla kanun yoluna başvurmaktan çekinmesini önlemek ve hak arama özgürlüğünü güvence altına almaktır. CMK m.309/4-b, bu ilkeyi kanun yararına bozma yolu için de özel olarak düzenlemiştir. Bu bende, mahkumiyet hükmünün usuli bir nedenle veya davanın esasını çözmeyen bir yönüyle bozulması halinde yeniden yargılama yapılacağı, ancak bu yargılama sonucunda verilecek yeni hükümdeki cezanın, bozulan ilk hükümdeki cezadan daha ağır olamayacağı açıkça belirtilmiştir. Bu, olağanüstü bir kanun yolu olan kanun yararına bozmanın, Adalet Bakanlığı tarafından (kural olarak sanık lehine) işletildiği varsayımıyla, sanığın durumunu daha da kötüleştirecek bir sonuca yol açmasını engellemek için getirilmiş önemli bir güvencedir. Sanık, bu kanun yolu işletildiğinde, en kötü ihtimalle eski cezasını alacağını, daha ağır bir ceza ile karşılaşmayacağını bilir. (Kaynak: sen.av.tr/tr/makale/kanun-yararina-bozma)