Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) cinsel saldırı suçunda verilen Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararının kötü muamele yasağını ihlal ettiğine ilişkin 17.05.2018 tarihli kararını (2014/19112 B. No.) özetleyerek, AYM'nin bu kararla İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM) içtihadını nasıl genişlettiğini ve bu genişlemenin HAGB kurumunun işlevselliği üzerindeki potansiyel etkilerini eleştirel bir perspektifle değerlendiriniz.
AYM'nin 17.05.2018 tarihli ve 2014/19112 B. No. sayılı kararında, cinsel saldırı suçunda verilen HAGB kararının, Anayasa'nın 17/3. maddesinde düzenlenen kötü muamele yasağını (İHAS m.3'ün yansıması) ihlal ettiğine hükmedilmiştir. Başvurucuya yönelik cinsel saldırı eyleminin ağırlığı ve ruh sağlığı üzerindeki etkisi dikkate alındığında, failin cezalandırılması yerine sadece ceza tehdidi altında bırakılmasının, bireylerin kötü muamele yasağına karşı korunması amacıyla alınan caydırıcı yasal önlemleri etkisiz kıldığı belirtilerek, Devletin pozitif yükümlülüğünden kaynaklanan usul yükümlülüğünün ihlal edildiğine karar verilmiştir. AYM bu kararla, İHAM'ın HAGB'nin kamu görevlilerince işlenen işkence/kötü muamele suçlarında caydırıcılık sağlamadığı yönündeki içtihadını, kamu görevlisi olmayan iki şahıs arasındaki ilişkiye de teşmil etmiştir. Bu genişleme eleştirel olarak değerlendirildiğinde: AYM'nin bu kararla, HAGB kurumunun uygulama alanını ciddi şekilde daraltma potansiyeli taşıdığı, hatta HAGB'nin tamamen işlevsiz hale gelerek kanun koyucunun iradesiyle bağdaşmayacak bir duruma yol açabileceği endişesi dile getirilmektedir. AYM'nin ceza mahkemelerinin takdir yetkisine müdahale ettiği, bir 'süper temyiz mahkemesi' gibi davrandığı, fiilin ağırlığına ilişkin subjektif değerlendirmelerle HAGB'yi ortadan kaldırma eğilimine girdiği iddia edilmektedir. Zira HAGB, yasa koyucu tarafından belirlenen şartlar altında bir haktır (CMK m.231). Bu kararların, yargı birliğinin ve mahkemelerin bağımsız karar verme yetkisinin sınırlarını zorladığına dair argümanlar mevcuttur. (Kaynak: sen.av.tr/tr/makale/hagb-kararinin-kotu-muamele-yasagini-ihlal-ettigine-iliskin-aym-karari/, CMK m.231, Anayasa m.17/3, İHAS m.3)