Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 23. maddesinde düzenlenen 'yargı yeri belirlenmesi' müessesini açıklayarak, bu madde uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilen kararların davaya ondan sonra bakacak mahkemeyi nasıl bağladığını somut Yargıtay kararları üzerinden tartışınız. Özellikle 'görev' ve 'yetki'ye ilişkin kesinleşen kararların bağlayıcılığının istisnalarını irdeleyiniz.
HMK m.23, yargı yeri belirlenmesinin usulünü ve Bölge Adliye Mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilen görev veya yetkiye ilişkin kararların etkisini düzenler. HMK m.23/2'ye göre, 'Bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca verilen yargı yeri belirlenmesi ile kanun yolu incelemesi sonucunda kesinleşen göreve veya yetkiye ilişkin kararlar, davaya ondan sonra bakacak mahkemeyi bağlar.' Bu hüküm, alt mahkemenin aynı konuda tekrar görevsizlik veya yetkisizlik kararı veremeyeceği anlamına gelir. Örneğin, Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin 25.01.2018 tarihli, 2017/7857 E., 2018/1437 K. sayılı kararında, Yargıtay'ca verilen merci tayini kararından sonra mahkemenin tekrar yetkisizlik kararı vermesinin doğru görülmediği belirtilmiştir. Benzer şekilde, Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 11.05.2017 tarihli, 2016/6683 E., 2017/5927 K. sayılı kararında, kanun yolu incelemesi sonucunda kesinleşen görevsizlik kararının, davaya ondan sonra bakan yerel asliye hukuk mahkemesini bağladığı ve buna aykırı olarak görevsizlik kararı verilmesinin hatalı olduğu ifade edilmiştir. İstisnalar veya nüanslar, yargı birliğinin sağlanması ilkesi etrafında şekillenir. Örneğin, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 22.06.2016 tarihli, 2014/14-1587 E., 2016/822 K. sayılı kararında, ilk derece mahkemesinin görevsizlik kararının temyiz incelemesinden geçerek kesinleşmesi durumunda, bu kararın yargılamayı yapan diğer Yargıtay dairesini bağlayacağı ve işin esasına girilmeden usulden ret kararı verilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu, bir üst mahkemenin verdiği kararın, kendi hiyerarşisi içindeki diğer mahkemeler için bağlayıcı olduğunu gösterir. Ancak, Hukuk Genel Kurulu'ndaki karşı oy, bu bağlayıcılığın 'eşit seviyedeki mahkemeler arasındaki ilişkiyi' düzenlediğini ve Yargıtay dairelerinin her zaman birbirini bağlamayabileceğini, zira ilk derece mahkemesi sıfatıyla görev yapan dairelerin bu tür kararlarla bağlı olmaması gerektiğini savunmuştur. Bu, hiyerarşik bağlayıcılığın sınırlarına dair bir tartışmayı ortaya koyar. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-23-inceleme-usulu-ve-sonucu.html, HMK m.23/2, Yargıtay 8. HD 25.01.2018, Yargıtay 13. HD 11.05.2017, Yargıtay HGK 22.06.2016)